Subskrybuj
Szukaj
Wyszukaj materiały z lat 2006-2026

Duchowość 2.0

Duchowość 2.0

Edytorial

  • Kościół bez ducha Dotychczas zbyt mało uwagi skupiliśmy na diagnozie klerykalizmu. Przez to bagatelizowaliśmy jego wpływ na społeczną kulturę i politykę. Trzeba to zmienić.

Temat miesiąca

  • Wielkie pytanie Nie uciekaj: pierwsze wskazanie duchowości i ekologii. Zostań z kłopotami, bądź blisko, staw się na swoje życie. Znajdź swoje miejsce – właśnie tu, właśnie teraz.
  • Filozofia jako bunt i terapia Dla wielu filozofów Zachodu życie było medytacją. Nie siadali co prawda w pozycji lotosu, ale potrafili tak na siebie wpływać, że dostrzegali świat na nowo w całej jego zmienności.
  • Człowiek ma w sobie windę Jest w człowieku coś takiego, co wynosi go piętro wyżej, ponad doznania czysto zmysłowe. Niektórzy powiedzą: to złudzenie, tam nic nie ma. Ale nawet jeśli, to sam fakt, że człowiek chce wznieść się ponad siebie, jest czymś pozytywnym. I właśnie ten ruch nazywam duchowością. Choćby to było tylko tyle, szkoda byłoby stracić owo złudzenie. Bo wraz z nim zniknąłby też ów ruch w jego stronę.
  • Na ścieżkach duchowości Od 150 lat mamy koniunkturę na pojęcie „duchowość”. Sekularyzacji towarzyszy bowiem proces indywidualizacji religijnych poszukiwań.
  • Czego koronawirus może nas nauczyć o nadziei? Pośród strachu i izolacji mogliśmy się nauczyć, że głęboka, pozytywna zmiana jest możliwa.

Idee

  • Bóg po Bogu Co nastanie po Bogu? Jakie będą następstwa naszej zgody na odejście Boga? Co ujawni się z tej nocy nie-wiedzy, z tej chwili porzucenia i opuszczenia? Zwłaszcza tym, którzy – po pozbyciu się „Boga” – wciąż poszukują Boga?
  • Droga do siebie wiedzie przez innego Twierdzę, że można wierzyć w boskość, ale jednocześnie wątpić i stawiać pytania. Można być też niewierzącym, ale chcieć wierzyć albo przynajmniej zrozumieć i podjąć dialog z tymi, którzy wierzą. Można nawet być jednym rano, a drugim wieczorem – w ciągu jednego dnia.

Ludzie – książki – zdarzenia

  • Piracka opowieść Co łączy kryptowalutę Bitcoin, narkotyki, anonimizujący serwis Tor oraz kryptonim Strasznego Pirata Robertsa z filmu „Narzeczona dla księcia”?
  • Jeż na autostradzie: Cezary Domarus Przeznaczenie i jego szajka bazuje na paradoksach. Można jednocześnie czekać i nie czekać? Każdy, kto kiedykolwiek doświadczył uczuć wobec innej istoty, wie, że często właśnie tak bywa. Czy można jednocześnie rozumieć i nie rozumieć? Właściwie nie można inaczej.
  • Śmierć vs. badania ilościowe Marcin Sękowski przeprowadza analizę krytyczną dotychczasowych badań zajmujących się eksploracją postawy wobec śmierci w teoriach psychoanalitycznych i koncepcjach egzystencjalnych.
  • Lekarz ludzkich dusz Historia polskiej medycyny to historia wielu wspaniałych lekarzy z powołania – żeby wspomnieć jedynie: Zbigniewa Religę, Juliana Aleksandrowicza, Marię Orwid czy bohatera omawianej tu biografii Antoniego Kępińskiego.
  • Ćwiczenia z Realpolitik W rozmowie rzece z Robertem Walenciakiem Andrzej Werblan raz jeszcze opowiada o dziejach Polski Ludowej. Obszerne Postscriptum okazuje się nie mniej pasjonujące od opublikowanej przed dwoma laty książkowej dyskusji Werblana z Karolem Modzelewskim.
  • Znośna i nieznośna Drzazga. Kłamstwa silniejsze niż śmierć Mirosława Tryczyka oraz Płuczki. Poszukiwacze żydowskiego złota Pawła Piotra Reszki podejmują pracę nad trudną – najtrudniejszą – polską pamięcią. Wspólny jest ogólny kierunek tej pracy: konfrontacja wspólnoty z niechcianymi, odrzucanymi faktami, jak również niektóre sposoby przeprowadzania tej konfrontacji.
  • Ślady rozproszenia Książka Sebalda to zapis wyprawy myśliwego, który mistrzowsko wskazuje nam zatarte tropy i wprawnie odsłania koleiny łączące pozornie odległe od siebie miejsca i zdarzenia.
  • Powiedz swoimi słowami Zacznijmy do rymu. Po co od nowa przekładać Czechowa? Odpowiedź padnie pod koniec, lecz by była zrozumiała, musi być „wyprowadzona”.
  • Czytanie jako autoterapia Czytać można na nieskończenie wiele sposobów. Czytanie daje również niezliczoną ilość wariantów przyjemności, doświadczenia i przeżywania tekstu. Olga Tokarczuk pisała, że dla niej „lektura jest rodzajem błogosławionego kłamstwa, nieskrępowanej wyobraźni, które pozwala na ucieczkę z doczesności, opuszczanie rzeczywistości danej tu i teraz”.
  • Nagle i nie po kolei Nie lubię tłumów i hałasu, drażnią mnie pewne dźwięki, zapachy czy ostre światło, czuję się roztrzęsiona, gdy mam za dużo do zrobienia, zmiany wytrącają mnie z równowagi. Literatura określa te symptomy mianem wysokiej wrażliwości. Niektóre historie również działają na mnie ze wzmożoną siłą. Tak właśnie było z Kto ukradł jutro? Olgi Ptak.
  • Czytając ból Znajdujemy się w punkcie, w którym w dużym tempie rozwijają się kulturowe badania nad chorobą, a samo zjawisko rozważane jest już nie tylko na polu medycyny. Namysł nad nim staje się też udziałem humanistów i humanistek
  • B jak Bauhaus Współcześnie psychologia staje się ważnym wątkiem w nowej duchowości. Sto lat temu stanęła w centrum zainteresowania architektury i sztuki. Wszystko za sprawą Bauhausu.
  • Życie jak ze snu Węglan litu, haldol, neuroproxin, maxiphenphen, silencior, valdignore, seconal, nembutal, valium, librium, miltown, placid – to nazwy leków, które bohaterka książki Ottessy Moshfegh przyjmuje, by móc spać. Niektóre z nich mają tak silne działanie, że prozac czy xanax to przy nich „niewinne dropsy”.
  • Zaraza wszystko naprawi Ta powieść jest dla włoskich uczniów taką samą udręką, jaką dla polskich jest Potop. Może nawet większą, bo w Potopie sporo się dzieje, akcja wciąga, dramatycznych przygód nie brakuje. A Narzeczeni ?
  • Rodzinne perypetie Giesowie to popularyzatorzy historii, którzy przybliżyli czytelnikom m.in. życie w średniowiecznym zamku, mieście i wsi. Tym razem wzięli na warsztat średniowieczną rodzinę.
  • Biografia na miarę XX wieku Ta historia mogłaby być przyczynkiem do napisania całej serii książek. Prof. Zbigniew Kruszewski (ur. 1928) był powstańcem warszawskim. Wraz z towarzyszami broni trafił do obozu, następnie tułał się po Europie.
  • Historia rodzinna Warto śledzić serię wydawnictwa Austeria „Z rękopisów”. Wśród opublikowanych w tym roku miniatur literackich pojawiły się m.in. znakomite Wodospady – esej o historii rasizmu autorstwa nieodkrytego jeszcze w Polsce Eliota Weinbergera. A teraz poruszająca, pisana pod pseudonimem, Adele Piotra Morgenbessera.

Społeczeństwo–świat

  • Kamienie i ludzie Jestem Żydem. Sprawiedliwi są więc częścią mojej historii. Każdy z nich. Rodzina Janczarskich z Wysocic niedaleko Skały, która na własnym podwórzu wybudowała schron dla żydowskich znajomych. Kilku mieszkańców Stańkowej na Nowosądecczyźnie, którzy ukrywali Żydów w podziemnej piwniczce. Bronisława Golonka z mężem spod Chrostowej niedaleko Bochni, Antoni Skąpski z Hebdowa, nieznana z imienia prostytutka.
  • O tym, co (nie)widzialne Wszystko zaczęło się od podróży autem z Krakowa do Warszawy, podczas których mijałem bożnicę w Słomnikach. Ten widok w dziwny sposób nie dawał mi spokoju, przyciągał wzrok jak rodzaj intensywnego sygnału, nie do końca czytelnego komunikatu.

Publicystyka

  • Pensja za krzątactwo Nierównowaga w obciążeniu obowiązkami domowymi między kobietami a mężczyznami jest uderzająca. Badania pokazują, że Polce wychowującej dziecko do 7. roku życia praca domowa pochłania średnio 40 h tygodniowo. Mężczyźnie w takiej sytuacji o połowę mniej. Jak możemy to zmienić?

Stacja: literatura

  • Opowiadanie W Stacji: Literatura prezentujemy nowe opowiadanie Zośki Papużanki. Tekst do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”.

Pożegnania

Felieton

  • Ciche niebo Nikt nie pisał o martwych zawałowcach na czerwonym pasku w serwisie informacyjnym. Kajetan wiedział też doskonale, że w przewidywalnej przyszłości nikt nie opodatkuje cukru, a ze sklepów nie znikną boczek i alkohol. Po prostu pogodziliśmy się z pewną pulą śmierci nimi spowodowanych.
  • Czego nie widać Robert Kelly zapomniał zamknąć drzwi, tak potem mówił. A może tylko je przymknął, i to wystarczyło, by jego córka wparowała do gabinetu.

Inne

  • Hans Blumenberg, niewidzialny filozof Sto lat temu urodził się Hans Blumenberg – jeden z najciekawszych myślicieli powojennych Niemiec. Jego twórczość jest wciąż mniej znana niż prace Heideggera czy Habermasa, ale zarówno na świecie, jak w i Polsce spotyka się z rosnącym zainteresowaniem.
  • Spis treści
  • Żydowskie duchy, polskie strachy W polskich badaniach nad Zagładą przemoc wobec martwych Żydów – okradanie ich grobów – jest nadal w dużej mierze przemocą nierozpoznaną: niewidzialną i nieuznaną. Duchy przyniosą zmianę dopiero wtedy, kiedy nauczymy się nazywać rzeczy po imieniu: w przemocy zobaczymy przemoc.
nr781

Ilustracja okładkowa: Piotr Kowalczyk