Subskrybuj
Szukaj
Wyszukaj materiały z lat 2006-2026

Michał Heller. Pytanie o Boga i ateizm

Michał Heller. Pytanie o Boga i ateizm

Edytorial

  • Wielkie opóźnienie Rozmawiałam niedawno z osobą mocno zakorzenioną w Kościołach i polskim, i niemieckim o drogach, jakimi idą te dwie instytucje. Opowiedziała mi ona anegdotę o niemieckim biskupie, który wedle naszych standardów zostałby uznany za lewicowego i progresywnego, a w Niemczech uchodzi za jednego z bardziej konserwatywnych.

Temat miesiąca

  • Nie lubię pytań o Boga Zawsze podkreślam, że jak się weźmie poglądy wyrafinowanego teologa i przekonania prostego człowieka, który modli się pod przydrożnym krzyżem, to w porównaniu z rzeczywistością Bożą różnica między nimi jest niewielka.
  • Ateizm walczący, sceptyczny i pobożny Jakie pytania stawiają dziś ateiści? Czym jest dla nich religia? Jakie formy przyjmuje ich niewiara? Krótki przegląd nowych książek o ateizmie.
  • Kilka uwag o Kościele w okresie pandemii Po upadku komuny przewidywałem, że laicyzacja dotknie Polskę. Myliłem się, gdyż przypuszczałem, że to nastąpi szybko. Nastąpiło ze znacznym opóźnieniem. Napięcia narastały nieubłaganie, stopniowo i podskórnie, a teraz nastąpił wybuch.
  • Otwartość na odmienne poglądy Mimo że jestem ateistą, zgadzam się z ks. Hellerem w wielu kwestiach związanych ze stosunkiem religii i nauk.
  • Inny Bóg? Michał Heller jest uczonym kosmologiem i księdzem katolickim. Sam przyznaje, że z tego powodu „ma pewien problem” z własną tożsamością, która zmienia się cyklicznie na trasie Kraków–Tarnów. To napięcie nie tylko ma charakter anegdotyczny, ale również wpływa na naukowe problemy, które się z nim wiążą.
  • Granice matematycznego świata Muszę przyznać, że w mojej filozoficznej edukacji większą rolę niż dzieła klasyków odegrały eseje Michała Hellera.

Idee

  • Homo Sacer. Plan i improwizacja Agambena Giorgio Agamben publikuje od ponad 50 lat. Jego projekt „Homo Sacer” to jedno z najambitniejszych przedsięwzięć filozofii europejskiej ostatnich dziesięcioleci: setki stron zebranych w dziewięć książek. Jaki jest ich punkt wspólny i co jest w nich najważniejsze?
  • Agamben. Autoportret filozofa W swej autobiografii Agamben zrywa z wizerunkiem filozofa publicznego. Jawi się nam raczej jako ten, który najlepiej czuje się przy zastawionym książkami biurku, a jeśli już toczy polityczne dyskusje, to nie na agorze, lecz we własnym ogródku, gdzie rozgrzaną sporem głowę można schłodzić lampką sączonego w gronie przyjaciół wina.

Stacja: literatura

  • Najpierw zapaliły się włosy W Stacji: Literatura prezentujemy nowe opowiadanie Urszuli Honek. Tekst do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”. A oto krótki wywiad przeprowadzony z autorką.

Felieton

  • Odważmy się marzyć Papież Franciszek nie wstydzi się marzeń, a równocześnie jest realistą. Dobrze wie, od czego zacząć budowanie braterstwa. Mówi o małych krokach: o szacunku, ręce wyciągniętej ku drugiemu, gotowości do tego, żeby go wysłuchać.
  • Zabójstwo w Lindendorfie Od jakiegoś czasu sprawdzam, jak to jest poruszać się w przestrzeni tylko za pomocą starych map.
  • Wyjdź na balkon, idzie wiosna „Z balkonu patrzę na miasto – pisał 16 lat temu Jacek Podsiadło w tomie Kra – puste kartony bloków, zatrzymaną rzekę”

Społeczeństwo ◆ świat

  • 10% dzikiej ziemi Nie musimy zbiednieć, żeby ocalić zasoby dla przyszłych pokoleń. Wystarczy, że nauczymy się rozsądniej gospodarować tym, co mamy.
  • Pusty dom Domy widma to niedokończone budowy, ale też stare, opuszczone chałupy. W każdej wsi jest ich pełno. Kim są właściciele? Czy im nie zależy? Takie marnotrawstwo? Jeździłam od Zakopanego do Witowa, Chochołowa, Wróblówki, Czarnego Dunajca, po Stare Bystre i pytałam: „Dlaczego stoją puste?”

Ludzie ◆ książki ◆ zdarzenia

  • Pochwała arcydzielności Maria Konopnicka z Jobsjady, podrzędnej satyry K.A. Kortuma, uczyniła prawdziwy majstersztyk translacji.
  • Lampy jak znaki Wszelkie znaki na niebie i ziemi wskazują… że potrzebujemy znaków. Wypatrujemy ich, interpretujemy je, pomagają nam one zrozumieć i opisać rzeczywistość.
  • Jeż na autostradzie: Barbara Klicka A gdyby – trzymając się tej przestrzennej metafory – odwrócić topografię i założyć, że prawda jest ulokowana na wierzchu? W naskórku, nie w trzewiach?
  • Matka Boska z rysami pani Knurowej „W obrazie Huty, w jej wnętrzu, są sprawy niepokojące i złe” – pisał, wówczas zaledwie 23-letni, Ryszard Kapuściński w głośnym reportażu o budowanym od podstaw robotniczym mieście. W owo mroczne wnętrze powstającej w pocie tysięcy czół Nowej Huty wchodzi w swoim debiucie Elżbieta Łapczyńska.
  • Filozofia (śmiechu) z prof. Zenonem Elą Zenon Ela to zaktualizowana przez Artura Przybysławskiego wersja greckiego filozofa Zenona z Elei, słynącego m.in. ze sformułowania dowodów na niemożność ruchu. Stąd też tytułowy Profesor porusza się tak wolno, że prawie wcale. Jest wzorcowym nieudacznikiem i jednocześnie everymanem uniwersyteckiego świata.
  • Pociąg do przeszłości Eseje Marty Wyki zabierają czytelnika w podróż do powojennego świata, który żył duchami przeszłości, tworząc jednocześnie utopie przyszłości.
  • Uszy otwarte Choć liczba książek o muzyce współczesnej jest w Polsce całkiem przyzwoita, rozprawa Jakuba Momry będzie zajmować wśród nich szczególne miejsce. Pokaźny tom Ucho nie ma powieki. Dźwiękowe sceny pierwotne to bowiem pozycja zarówno z dziedziny filozofii, jak i krytyki muzyki nowoczesnej.
  • Trzaska mówi Mikołaj Trzaska to współzałożyciel słynnej yassowej grupy Miłość, saksofonista, klarnecista, nagradzany kompozytor muzyki teatralnej i filmowej. Przy tym erudyta i intelektualista, który posiadł sztukę pięknego opowiadania o własnym życiu. Wiem to po przeczytaniu jego autobiografii Wrzeszcz!.
  • Płynna prawda Manipulacja, dezinformacja czy kreowanie propagandowej wizji rzeczywistości nie są zjawiskami nowymi. Wręcz przeciwnie, zostały oswojone i wpisane w autorytarne polityki. Jednak współcześnie osobliwość owych mechanizmów zawiera się w ich ogólnoświatowej powszechności, niezarezerwowanej wyłącznie dla krajów komunistycznych, oraz w tym, że media i idea globalnej połączonej wioski stały się od nich uzależnione.
  • Nie dotykać! Książka Marty Smolińskiej Haptyczność poszerzona. Zmysł dotyku w sztuce polskiej drugiej połowy XX i początku XXI wieku skutecznie przekonuje, że prace z obszaru nauk humanistycznych są dzisiaj pisane językiem nie tyle nawet niezrozumiałym, ile kuriozalnym, przede wszystkim jednak że polska humanistyka nie jest gotowa do podjęcia refleksji nad dotykiem.
  • Filozof martwy, filozof spełniony Męczeństwo według Umrzeć za ideę to zawsze uwznioślenie, nigdy przymus, zniewolenie lub tragedia – co w świetle bardziej krytycznej refleksji o śmierci i władzy trudno przyjmować bez zastrzeżeń i bez pewnego niepokoju.
  • Spełnienie w literach Przeglądając Dosłownie, uświadamiamy sobie, że niejeden projektant graficzny może dziś pozazdrościć swoim dużo starszym kolegom po fachu wolności artystycznej pozbawionej marketingowego kagańca.
  • Walka o podmiotowość w teatrze trwa Afery mobbingowe w Teatrze Bagatela czy „Gardzienicach” boleśnie pokazały, że polski teatr potrzebuje zmiany. Reformy wymaga zarówno kształcenie reżyserów i reżyserek, aktorów oraz aktorek, jak i sama instytucja teatru. Jak o nią zawalczyć?
  • Przemoc od kuchni. „Gardzienice” w ogniu pytań Siedzę w kuchni, podpierając kaloryfer. Kryję się tutaj przed nieubłaganie nadchodzącym deadline’em na oddanie tego tekstu. A może przed własnymi wspomnieniami doświadczanej przemocy? Im dłużej czytam świadectwa i słucham świadectw osób, które w „Gardzienicach” doznały przemocy ze strony dyrektora, tym bardziej narasta we mnie stary, znany lęk.

Inne

nr790

Ilustracja okładkowa: Tomasz Majewski