Subskrybuj
Szukaj
Wyszukaj materiały z lat 2006-2026

I wojna światowa. Koniec czy początek Europy?

I wojna światowa. Koniec czy początek Europy?

Temat miesiąca

  • Alfabet pierwszej wojny Rzut oka na powojenną mapę polityczną Europy uświadamia, jak dużym zmianom uległa sytuacja jej narodów. Kilkanaście krajów stanęło przed wyzwaniem zbudowania nowej wspólnoty politycznej, gospodarczej i prawnej. Niektóre po raz pierwszy w historii.
  • 1914: Śmierć naszej epoki Bardzo często lata pierwszej wojny światowej przedstawia się  jako śmierć „belle epoque”: pewnej kultury elitarnej i staroświeckiej, na której miejsce nadchodzi oto epoka mas, wojen, totalitaryzmów – czyli wiek dwudziesty. Powstaje coraz więcej prac, ukazujących właśnie pierwszą wojnę światową jako wielki przełom: początek naszych czasów, kiedy procesy modernizacyjne w różnych dziedzinach życia osiągnęły natężenie tak ogromne, że przekształciły świat dogłębnie i nieodwracalnie.
  • Początek „krótkiego wieku” I wojna światowa wykończyła stary świat. Wszyscy przyglądali się i bili brawo Europejczykom, którzy strzelali do siebie nawzajem. Skorzystali na tym inni. Z kolan powstali na przykład Azjaci: proces odrodzenia Chińczyków i Hindusów rozpoczął się właśnie w 1918 roku.
  • Koniec wielkiej wojny I wojna stanowiła wstęp do II wojny. Zarówno ci, którzy czuli się dziedzicami przeżyć wojennych, wykreowani na męczenników, jak i ci, którzy czuli się nauczycielami narodu, przygotowali korzystny grunt dla nowego wodza. Kult przemocy, siły, głębi osobowości, germańskiej wiary, potrzeba ofiary na ołtarzu narodu, wołanie o bohatera i wodza, odrzucenie wszystkiego, co słabe i połowiczne, wszystko to posłużyło Hitlerowi do rozprawienia się z wszystkim, co zaprzeczało naturze niemieckości.
  • Gdy dzwony milczały w Watykanie 3 września 1914 roku papiescy krawcy w Watykanie wylewają z siebie ostatnie poty. Żadna z przygotowanych wcześniej białych sutann, nawet ta rozmiaru „S“, nie pasuje do szczupłej sylwetki 60-letniego kardynała Giacomo della Chiesa, który po wygranym konklawe przybrał imię Benedykta XV.
  • Święto wojny? To, o czym mówimy, sytuuje się raczej w sferze pewnego niepokoju. Ale bardzo chciałbym, aby ten niepokój przetrwał. Zachowanie pytań o to, co tracimy w nowoczesności, jest paradoksalnie pewnym sposobem, by to coś ocalić.

Powiększenia

  • Moim zdaniem Rozpoczął się proces architektów stanu wojennego. Wprowadzenie stanu wojennego było jednym z najsilniejszych przeżyć w moim życiu. Przez ponad dwa i pół roku ukrywałem się i prowadziłem konspiracyjną działalność, usiłując – na miarę moich możliwości – przeciwstawić się temu, co w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku narzucono Polsce.
  • Czarny wrzesień A. D. 2008 Najpierw było podgrzewane przez media oczekiwanie na kolejną rocznicę zamachów z 11 września – coś w rodzaju cyklicznego nawrotu psychozy, która u progu jesieni nabiera cech globalnej epidemii. A później – wprawdzie z kilkudniowym poślizgiem, ale ciągle w okresie Ramadanu – spektakularny atak.
  • Francja i Polska: Wyzwania dla Kościoła W roku, w którym przypada 150. rocznica objawień w Lourdes (miały one miejsce pomiędzy 11 lutego a 16 lipca 1858 roku), Benedykt XVI postanowił pojechać tam, gdzie Matka Boża ukazała się nastoletniej Bernadecie Soubirous. Równocześnie pielgrzymka do groty Massabielle stanowiła dla Papieża doskonałą okazję do nawiązania dialogu ze współczesną Francją, która – trzeba przyznać – to jego pragnienie zrozumiała i chyba doceniła.

Refleksje

  • Jest-że dla Prawdy przyszłość jaka? Skoro jest wybitnie nieprawdopodobne, by Zwierzę Rozumne zaniechało pytań, to jest tak samo nieprawdopodobne, by pytanie o Prawdę w znaczeniu tradycyjnym, Prawdę w znaczeniu, jakim niewyszkolony zdrowy rozsądek się posługuje, Prawdę jako zgodności z rzeczywistością obumarło w widzialnym czasie.
  • Dylemat Europy: Czy udział w wyścigu ekonomicznym czyni ją przyjazną człowiekowi? Jeśli Europa będzie chciała za wszelką cenę gonić Stany Zjednoczone, korzystając z tej samej co one strategii rozwoju, to być może zwiększy innowacyjność, polepszy wydajność pracy, stanie się bardziej konkurencyjna, ale wątpliwe, czy będzie w stanie jednocześnie redukować bezrobocie i rosnącą polaryzację ekonomiczną społeczeństwa, chronić klimat i środowisko, zapewnić stabilność rodzinie.
  • Kobiety na II Soborze Watykańskim II Sobόr Watykański zrodził się z inspiracji Jana XXIII, pragnącego wcielić w życie ideę aggiornamento. Refleksja nad tożsamością, misją Kościoła w świecie objęła dziesiątki spraw i wątkόw. Przypomniano sobie wtedy wielkiego angielskiego myśliciela kardynała Johna Newmana i jego przesłanie o znaczeniu i roli ludu Bożego. Powoli zaczęto bliżej przypatrywać się kategorii „świeckich”. Kiedy pierwsza lista proponowanych gości „z zewnątrz” - audytorów - została przedstawiona Pawłowi VI, miał on podobno wyrazić zdziwienie, że nie znalazły się na niej kobiety.
  • Czy wspólnocie anglikańskiej grozi schizma? Dawno już nie było schizmy tak oczekiwanej jak ta, która podczas tegorocznej Konferencji w Lambeth miała dotknąć światową Wspólnotę Anglikańską. Jednak wbrew przepowiedniom wielu komentatorów religijnych owa schizma wcale nie nastąpiła.
  • Ojczyzna Jana Pawła II Ojczyzna Jana Pawła II nie jest jakimś etnicznym, plemiennym monolitem rozpoznawalnym biologicznie po „krwi polskiej”. Jego Ojczyzną jest Rzeczpospolita wielu narodów i wielu religii.
  • Vis-a-vis Młoda kobieta wchodzi do wody, ma na sobie tylko białą koszulę z obszernym wycięciem u szyi, opadającą z ramion i częściowo odsłaniającą piersi, a że wchodzi do wody, podciąga ją oburącz wysoko ponad kolana. Białe płótno skupia na sobie światło i rozjaśnia całą scenę. Być może za chwilę kobieta w ogóle zrzuci koszulę i będzie się kąpała nago. Ale na razie wciąż jeszcze stoi, jakby coś ją zatrzymywało. Obraz powstał w 1654 r. i nosi tytuł Hendrickje kąpiąca się w rzece.
  • *** Byłam dwa razy w Stanach Zjednoczonych. Ale dopiero teraz, czytając książkę Baracka Obamy, zdałam sobie sprawę, że właściwie byłam tylko w białej Ameryce. No, może z jakimś zetknięciem z Orientem, z japońskimi i chińskimi wiernymi w kalifornijskiej parafii. Czy nie było pobratymców Obamy w Ohio?

Zdarzenia – książki – ludzie

Reportaż

  • Gasną latarnie… pozostają pomniki Miejsce, z którego Gavrilo Princip strzelał do arcyksięcia Ferdynanda i jego żony Zofii, upamiętnia w Sarajewie tablica. Jest szara, nijaka, napis prosty, dwujęzyczny: po serbsku i po angielsku – żeby obcy wiedzieli, co fotografują. 

Inne

nr642

Ilustracja okładkowa: