Subskrybuj
Szukaj
Wyszukaj materiały z lat 2006-2026

Bankructwo humanistyki

Bankructwo humanistyki

Temat miesiąca

  • Akademia <i>contra</i> humanistyka Humanistyka ulega rozkładowi na uniwersytecie, instytucji powołanej przez społeczeństwo do zajmowania się w jego imieniu najczystszym, najpoważniejszym myśleniem.
  • Literatura utracona. Programy społeczne a rozkład humanistyki Gdy spotykamy się dziś z postulatem, by polityka zyskała bardziej poczesne miejsce w świecie akademickim, naturalne byłoby przypuszczenie, że wysuwają go profesorowie i studenci nauk politycznych, być może chcąc zwiększyć wagę swojej dziedziny nauki. A jednak to nie oni stawiają tego rodzaju żądania, lecz, o dziwo, humaniści, a w szczególności wykładowcy literatury.
  • Przed teorią nie ma ucieczki Możliwe, iż dla ludzi mojego pokolenia nowe teorie są trudne do zrozumienia. Jeśli idzie o mnie, zdarza się, że po uważnej lekturze dochodzę do przekonania, iż daną myśl można było wyrazić znacznie prościej i że po takim przekładzie okazuje się banałem albo arbitralnym paradoksem.
  • Przeciw nostalgii Jeśli chodzi o stan badań literackich w Polsce, to po wyczerpaniu się impulsów płynących z jedynej naszej oryginalnej szkoły metodologicznej, tj. strukturalizmu warszawskiego, przechodzimy podobne jak w Stanach Zjednoczonych przemiany, tylko z opóźnieniem i bardziej lękliwie.
  • Czy mamy dziś kryzys humanistyki? Ważność humanistyki postrzegam przeto nie w oświeceniowym typie refleksji, głoszącej triumfalny pochód ku lepszemu światu w imię idei postępu i stałego przyrostu wiedzy, ale w jej zdolności do zdawania sprawy z tego kim jesteśmy w świecie, który stał się areną niejednoznaczności, zmienności, niepewności.
  • Inne światy, inne prawdy Uważam, że można być humanistą, nie wierząc wcale w to, że humanistyka jest nauką. Co więcej, uważam, że myślenie o naukowości humanistyki jest zabójcze dla niej i najlepiej, gdyby w ogóle przestała o swojej naukowości myśleć.

Powiększenia

  • Zapowiada się długa kampania wyborcza Sierpień przyniósł wyraźne obniżenie temperatury życia politycznego,  co ma ewidentny związek z wakacjami parlamentarnymi. Sprawą, która w tym miesiącu chyba najbardziej poruszyła opinię publiczną, było niewywiązanie się przez katarskich inwestorów z obietnicy zakupu stoczni w Szczecinie i w Gdyni.
  • Strategie wyjścia Gołym okiem dziś widać, jak Zachód – zmęczony zaangażowaniem zbrojnym w dwa najpoważniejsze  „międzynarodowe” konflikty ostatnich lat – coraz wyraźniej obmyśla (lub wprowadza) strategie wycofywania się z nich.
  • Religie dla pokoju Począwszy od 1987 roku, rzymska Wspólnota Sant’Egidio w różnych miejscach Europy organizuje coroczne spotkanie międzyreligijne – i jest to wyraźne nawiązanie do Światowego Dnia Modlitwy o Pokój, jaki z inicjatywy Jana Pawła II odbył się w Asyżu (1986).

Refleksje

  • Tratwa „Meduzy”, czyli o wspólnym dryfie religii i literatury Cała humanistyka, ma wiele wspólnego z obecną kondycją katolicyzmu. To samo rzecz jasna dotyczyć musi sytuacji ludzi zajmujących się tymi dziedzinami – tak naprawdę jedziemy na jednym wózku i jest to wózek inwalidzki.
  • Lęk i nadzieja Nadzieja fundamentalna jest otwarciem na dobro, które przychodzi wraz z darem istnienia i przeczuciem – nieśmiałym, ale i niezwyciężonym – spełnienia najgłębszej ludzkiej tęsknoty w przemienionej rzeczywistości poza granicą śmierci.
  • Czas wielkich przewartościowań Sens jest ważniejszy od efektu, skuteczność nie może być po prostu ślepa, ponieważ w rachunku ostatecznym obróci się przeciw ludziom, wymykając się ich możliwościom przewidywania.
  • Ekumeniczne porady Nie mam wątpliwości, że polscy politycy dziś tak chętnie pokazujący się podczas modlitw i w towarzystwie kleru, gdy zobaczą słabnący wpływ Kościoła, opuszczą go równie szybko, jak dziś opuszczają swoje żony dla młodszych partnerek.
  • Zakrzyczeć śmierć, znieczulić strach Śmierć jest nie tylko próbą wierzącego, ale i próbą wiary. Tylko perspektywa nieuchronnej śmierci rodzi pytanie „co dalej?”. Nie jest to pytanie abstrakcyjnie, nie jest to dylemat poznawczy, jest to bolesny los każdego z nas.
  • *** O stosowalności prawnej definicji ludobójstwa decydują sądy. Na mocy werdyktu mamy prawo, a może wręcz obowiązek twierdzić, że na przykład w Srebrenicy doszło do ludobójstwa, że było to coś specyficznego – ta właśnie szczególna odmiana zbrodni przeciw ludzkości.

Zdarzenia – książki – ludzie

  • Nuta o ślebodzie Pan Komuna panoszy się od Kamczatki po Łabę - jeszcze. W Polsce zbity już z pantałyku pan ten sili się by naród - upojony wolnością - znów stał się tłumem niewolników, motłochem. Narzuca stan wojenny - przeszkodę podobną tym, które stawiano w wieku dziewiętnastym i dwudziestym. Przeszkoda zastawia drogę narodu - naród nie chce się cofnąć. Pan złapał naród za gardło a i naród za łeb go trzyma. Pat. Naród, by powiedzieć panu „mat”, by pokonać przeszkodę, tworzy nowe wartości, w nowy sposób otwiera się na świat.
  • <i>Vita brevis</i> Choć teksty składające się na tą niewielką książeczkę poruszają tematy z pozoru bardzo od siebie odległe, to jednak właśnie wątek ulotności powraca niemal we wszystkich rozdziałach jako spoiwo, jako nić przewodnia. Przemijalność stanowi przecież niezbywalne tło, na którym odcinają się wszystkie momenty naszego życia.
  • Rana. O <i>Tataraku</i> Andrzeja Wajdy Zaczyna się zmysłowo. Impresjonistyczny obraz wody: delikatny ruch, błyski światła, zieleń tataraku, ciepłe barwy. Zmysłowość podkreślana jest przez równie impresjonistyczną, liryczną, zdałoby się - sielankową muzykę.

Reportaż

  • Zapomniani chrześcijanie Większość irackich uchodźców, których w najbliższym czasie przyjmą kraje europejskie, stanowić będą chrześcijanie – Asyryjczycy. To jeden z najstarszych narodów, który jeszcze dziś mówi językiem Jezusa Chrystusa. Jaka czeka ich przyszłość?

Inne

  • Glosy do rozważań Johna M. Ellisa Czy nauka o literaturze, rozpatrywana nie ze względu na swe zobowiązania dydaktyczne i popularyzatorskie, przeżywa kryzys? Jeśli za jego przejaw uznałbym to, co mi nie odpowiada, odpowiedziałbym zdecydowanym „tak”. Tego wszakże, świadom, iż ewolucja nauki i jej języka stanowi konieczność, robić nie mam zamiaru.
  • 653 – spis treści
nr653

Ilustracja okładkowa: