Medycyna wygrywa z naturą

Edytorial

Czyje jest życie? „Słusznie możemy sądzić, że przyszły los ludzkości leży w ręku tych, którzy potrafią podać następnym pokoleniom motywy życia i nadziei” – mówił Jan Paweł II podczas podróży do ojczyzny w czerwcu 1987 r.

Temat miesiąca

Oddawać życie nie znaczy umierać Jeśli chcemy życiu naszemu nadać wyższy sens, to możliwe jest to tylko wtedy, kiedy śmierć będzie z życiem tworzyć jedność, wówczas, kiedy żyjemy dla kogoś czy dla czegoś, za kogo czy za co jesteśmy w każdej chwili gotowi umrzeć.
Życie poza kontrolą Utrata przekonania, że sami dla siebie jesteśmy źródłem życia, może popychać do poszukiwania go poza sobą. Paradoksalnie dopiero rozpoznanie własnej bezsilności pozwala dotknąć innego wymiaru rzeczywistości, nieznanych wcześniej form szczęścia i miłości, czyli tajemnicy nawrócenia
Odprowadzać, nie zatrzymywać Konkurencja między pacjentem, którego można wyleczyć, a chorym chronicznie, czy umierającym jest zawsze przegrana przez tego, kto nie dostarczy triumfu zawodowego lekarzowi. W hospicjum zmienia się rozumienie tego, co jest zwycięstwem.
Życie z wyboru Od wieków człowiek walczy z naturą i jej prawem do selekcji najzdrowszych przedstawicieli gatunku. Kolejne zwycięstwa nad śmiercią przesuwają granicę – udaje się podtrzymywać życie coraz bardziej kruche, ratować istnienie coraz bardziej bezbronnych. Jak daleko można posunąć się w walce z naturą? Czy umiemy wziąć odpowiedzialność za te zwycięstwa?
Nowoczesna obietnica wygody Moralność nie jest przepisem na wygodne życie. Wręcz przeciwnie: jest ona receptą na życie pełne samoograniczeń i samopoświęceń, a nade wszystko wypełnione po brzegi dręczącą niepewnością, czy aby wszystko, czego dobro wymagało, zostało zrobione.

Debaty

Nie ma prostych prawd Lista oddziałów, których członkowie mordowali i grabili ukrywających się w czasie wojny Żydów, byłaby dla kogoś wychowanego na micie nieskazitelnych „żołnierzy wyklętych” za długa nawet wtedy, gdyby znalazła się na niej choć jedna pozycja. Tak jakby członkowie konspiracji byli ulepieni z innej gliny niż reszta.
Rekonstrukcja zapomnianych zbrodni Nie można przemilczeć niewygodnych faktów. Również wtedy, gdy wiąże się to z koniecznością zakwestionowania prawomocności legendy. Trudno udawać, że wszyscy konspiratorzy i partyzanci przykładnie zwalczali okupanta, a po akcji śpiewali piosenki patriotyczne i uczęszczali na Mszę św. To była jednak konspiracja tworzona i działająca w ekstremalnych i złożonych warunkach.
Taka jest kondycja ludzka Nie ma jednego wzorca zachowania człowieka, który musi żyć w ciągłym zagrożeniu. Moim zdaniem dobrze, że dzisiaj mamy krytyczny stosunek do przeszłości. Jak powiedział mój przyjaciel Antoni Słonimski: „jak już zupełnie nie wiesz, co masz powiedzieć, powiedz prawdę”. Prawda jest bardzo złożona. Nie jest czarno-biała.
Jak opowiadamy przeszłość? Są dwie opowieści o wojnie. Jedna dotyczy wydarzeń wielkiej historii. Druga mówi o tym, co przeżywali ludzie. Podmiotem tej pierwszej jest naród, drugiej - jednostka. Każda budowana jest wokół innych tematów i używa innego języka. W pierwszej są heroiczne czyny, w drugiej strach i ból.

Idee

Luksus konfliktu Mówiąc o relacjach religii i nauki, często wskazuje się na ich wspólne źródło, podkreśla, że religia i filozofia to poprzedniczki nauki, a niekiedy nawet określa się je mianem proto-teorii naukowych. Czy zgadza się Ksiądz Profesor z takim obrazem tych wzajemnych powiązań?
Saecularisatio saecularisati* Można poszukiwać w nauce obrazów ułatwiających zrozumienie przekazu wiary, nie wolno jednak do konkretnych obrazów przywiązywać zbyt wielkiej wagi: nauka rozwija się dynamicznie, teorie się zmieniają, zmieniać się więc muszą i stowarzyszone z nimi wyobrażenia.
W obrębie teologicznej ekstrawagancji Kapłaństwo trzeba przyjmować wbrew temu, co usiłuje wykazać Rowiński, w całej jego złożoności, a więc: zarówno jako rzeczywistość powołania, ale także uprawnienia. Stanowisko takie wymaga pokory, która stanowi najlepszą rękojmię tego, by nie stracić z oczu prawdy „o tym, kto jest Panem Kościoła”. Zaprzeczać temu, jakoby kapłaństwo nie było uprawnieniem, jest bardzo bliskie hipokryzji.

Ludzie – książki – zdarzenia

Krytyczne ostrze sztuki Czy dziś artyści mają szansę stać się pełnoprawnymi uczestnikami debaty publicznej? Czy ich działania mogą doprowadzić do realnej zmiany społecznej? A może sztuka współczesna stwarza jedynie pozory zaangażowania, tak naprawdę utrwalając istniejący system?
Polityka w muzeum Większość polskich muzeów przypomina skamieliny. Nowoczesne społeczeństwo potrzebuje żywej instytucji, która będzie mu towarzyszyła w krytycznym namyśle nad przeszłością i teraźniejszością.
Dziewięć decyzji Tadeusza Mazowieckiego Zbliżająca się 85. rocznica urodzin Tadeusza Mazowieckiego, który przeprowadził nasz kraj z PRL do III Rzeczypospolitej, stanowi właściwą okazję do przypomnienia jego zasług dla Polski i wskazania na te jego decyzje, które wywarły znaczący wpływ na jej historię
Biografia artysty Krystyna Czerni, autorka wybitnej biografii Jerzego Nowosielskiego, nie odarła artysty z jego osobistej tajemnicy – jest ona bowiem niewyrażalna w żadnym języku.
Ryzyko myślenia Sztuka po końcu świata – zbiór wywiadów przeprowadzonych na przestrzeni kilkudziesięciu lat przez różnych autorów – można czytać jako komentarz do twórczości malarza oraz dopełnienie znanych rozmów Zbigniewa Podgórca. Różnorodna tematyka i intensywność myśli sprawia, że lektura tekstów przypomina – jak pisze we wstępie Krystyna Czerni – „wędrówkę szlakami bogatej wyobraźni”. Przez blisko 500 stron podążamy śladami „intuicji i duchowych zmagań”.
Okno na Wschód Rozmowy między Turcją a Unią Europejską znajdują się w martwym punkcie. Dla polityków kwestie sporne nadal są ważniejsze niż potencjalne korzyści z akcesji. Czy wizję poszerzenia Wspólnoty o tygrysa znad Bosforu należy powoli klasyfikować jako utopię?
Portret człowieka nieskłamanego To opowieść o człowieku „wrzuconym w historię”, zarazem wielkim, jak i pełnym małości, świetnym artyście i przegrywającym z chorobą alkoholiku, który mierząc się z samym sobą, musiał stawić czoła okrucieństwom epoki i bezwzględności ustrojów budowanych na przemocy i kłamstwach.
Dwa razy Kafka Literatura jest jak obraz niosący znaczenie: pisarz, stojąc z boku wskazuje, przenosi uwagę obserwatora gdzieś indziej i tym sposobem nie zasłania samym sobą tego, na czym mu zależy.
Z wisielczym humorem Wycinka to opowieść o trudności wytrzymania z innymi ludźmi, ale też o tęsknocie za nimi, nawet za tymi podłymi, małostkowymi, knującymi – ponieważ tak naprawdę tylko tacy są.
Czy Bóg gra w kości? Książka Michała Hellera to opowieść o tym, jak z losów pojedynczych ludzi i przypadków powstaje imponująca historia nauki. Także ta dotycząca samego przypadku.
Dziury w niebie Bracia Karamazow w reżyserii Opryńskiego to spektakl przemyślany, mocny i świeży. Okazuje się, że nie zawsze trzeba na zachodnią modłę „przepisywać” literaturę dla teatru i za wszelką cenę uaktualniać. Czasami wystarczy ją po prostu gruntownie przemyśleć.

Stałe rubryki

Dobry duch W indeksie nazwisk dołączonym do wspomnień Jacka Woźniakowskiego, współzałożyciela i pierwszego redaktora naczelnego Wydawnictwa Znak, Krystyna Chmielecka wymieniona jest tylko raz.
Myśli śmiertelne Przed wielu laty cała stała redakcja „Tygodnika Powszechnego”, ta utworzona po 1956 r., jak co roku udała się na rekolekcje.