Pinokio to najczęściej tłumaczony włoski tekst, a największy żyjący filozof tego języka Giorgio Agamben uświadamia, że u Carla Collodiego nie ma strony bez gry z innym tekstem kultury. Już otwarcie stanowi prowokację: w miejscu polana powinien przecież stać król! Część nawiązań jest dobrze znana: osioł jako symbol głupoty czy epizod we wnętrzu ryby kojarzony z historią biblijnego Jonasza. Inne mniej, jak choćby Kot i Lis inspirowani postaciami afrykańskiej mitologii (obecnymi także w voodoo): Legbą i Shù. Czytając książkę Agambena, przeplataną reprodukcjami klasycznych ilustracji Pinokia, uświadomiłem sobie, że nigdy nie mia-łem w rękach oryginalnej wersji tej bajki. Obcowałem jedynie z jej różnymi adaptacjami, w tym tymi, które zdominowały ostatnie dekady, wyprodukowanymi przez Disneya. Z jednej strony zapewniają…