Subskrybuj
Szukaj
Wyszukaj materiały z lat 2006-2026

Literatura i moralność. Czy powieści uczą, jak żyć?

Literatura i moralność. Czy powieści uczą, jak żyć?

Temat miesiąca

  • Doświadczenia, wzory, zmagania i portrety Literatura piękna wspiera moralne nauczanie. Ale nie każda literatura - musi to być bowiem literatura „moralnie wrażliwa”, czyli taka, u podłoża której tkwi moralna wrażliwość twórcy, jego własne moralne doświadczenie.
  • Literatura i moralna iluminacja Filozofowie moralni w swych próbach zrozumienia człowieka odeszli zbyt daleko od literatury, tymczasem więcej o sprawach człowieka i społeczeństwa można dowiedzieć się z dramatów i powieści niż z uczonych rozpraw psychologów czy socjologów.
  • W pogoni za nieszczęściem. Paradoksalna motywacja i zniweczenie charakteru w <i>Portrecie damy</i> Henry’ego Jamesa Chciałbym posłużyć się postacią Isabel Archer jako przykładem zjawiska, które nazwałem zniweczeniem charakteru, ponieważ postać Isabel stanowi jeden z najbardziej dopracowanych przypadków takiego charakteru. Jest ona także przykładem, jak niezwykle silny wpływ modele literackie i artystyczne mogą wywierać na nasze koncepcje charakteru w życiu pozapowieściowym.
  • Komentarz do tekstu Paula Seabrighta W samych powieściach James angażuje nasze zainteresowanie i literackie emocje w zadanie wyobrażania, rozmyślania i oceniania, jakiego dokonywać musi dobry arystotelesowski podmiot – i to właśnie tworzy prawdziwą fabułę jego powieści.
  • Nieco hałasu o Isabel Archer Isabel Archer w Portrecie damy Henry’ego Jamesa zadaje sobie być może pytania dotyczące charakteru, nie można jej jednak redukować do teorii charakteru – albowiem jest ona jednocześnie charakterem, postacią, jednorazową kreacją autora. Filozofia może sobie do woli wyabstrahowywać z jej zachowania modele etyczne, nie może jednak potem przekładać swoich własnych kategorii na kategorie jej losów.
  • Moc Conradowskiej utopii. W 150. rocznicę urodzin pisarza Conradowskie zasady, ideały, wartości wydają się nas przerastać, ale przynajmniej w inteligenckich środowiskach musi trwać przekonanie – ilekroć mamy robić coś prawdziwego razem – że do tych zasad powinniśmy się odwołać.

Zdarzenia – książki – ludzie

  • Świadek człowieczeństwa. Wspomnienie o profesorze Wojciechu Chudym (1974–2007) W ostatnim okresie niecałego roku KUL-owskie środowisko filozoficzne straciło trzech wybitnych filozofów.
  • Piętno stalinizmu Dałoby się wymienić kilka powodów, dla których warto zapoznać czytelnika z pracą Anny Bikont i Joanny Szczęsnej. Ale jest też co najmniej jeden, który może powstrzymywać pióro recenzenta – to emocje, jakie wzbudza Lawina i kamienie. Trzeba się opowiedzieć „za” lub „przeciw”. Ktoś, kto chciałby uniknąć zajmowania stanowiska w tym sporze, może mieć niejakie kłopoty. Nawet wbrew intencjom krytyka jego głos będzie zakwalifikowany jako dobywający się z jednej lub z drugiej strony barykady. Wydaje się, że jest to nie do ominięcia. Również i moja wypowiedź zostanie zapewne zinterpretowana jako „za” lub „przeciw”.
  • Śliwka w cieście Jankę Katz poznałem na początku lat dziewięćdziesiątych. Prowadziłem wtedy na antenie Polskiej Sekcji BBC magazyn kulturalny i poszukiwałem współpracowników. Ponieważ chciałem prezentować słuchaczom szeroką europejską panoramę kulturalną, zależało mi na ludziach dobrze osadzonych w swoich krajach, zdolnych do tworzenia ciekawych i wnikliwych opowieści o wydarzeniach i zjawiskach zachodzących w sferze jak najszerzej rozumianej kultury.
  • Nowy dźwięk, nowy wymiar, nowy człowiek Dla niektórych Slot Art Festiwal to jedynie przystanek przed kolejnym Przystankiem, tym Jerzego Owsiaka w Kostrzynie. Dla wielu innych to wszakże największe wydarzenie lata. Jedni i drudzy z każdym kolejnym rokiem coraz liczniej stawiają się w Lubiążu koło Wrocławia, by uczestniczyć w jednym z najciekawszych i najbardziej oryginalnych polskich festiwali.

Tematy i refleksje

Diagnozy

  • Czy we Francji nastała era Sarkozy’ego? Ogólną sympatię budzi jego pochodzenie – Sarkozy jest synem emigranta z Węgier. Mieszkający we Francji Polacy przypuszczają, że geograficzna bliskość ojczyzny jego przodków i Polski sprawi, iż będzie miał więcej wyczucia dla polskich problemów.

Inne

nrLiteratura i moralność. Czy powieści uczą, jak żyć?

Ilustracja okładkowa: