Subskrybuj
Szukaj
Wyszukaj materiały z lat 2006-2026

Jak pięknie różnią się nasze mózgi

Jak pięknie różnią się nasze mózgi

Edytorial

  • Pochwała różnorodności Marcowy temat miesiąca, w którym piszemy o neuroróżnorodności, pozwala z nieco innej perspektywy spojrzeć na kwestię praw człowieka.

Temat miesiąca

  • Nietypowe światy Olivera Sacksa Gdy czytamy opowieści Sacksa, najpierw pojawia się zdumienie. Zaczynamy myśleć o różnych światach, w których żyjemy jako ludzie, jako istoty żywe, kształtowane przez specyfikę naszej percepcji, pamięci, zdolności intelektualnych. Następnie zaś przychodzą uczucia głębokiego szacunku i empatii dla przedstawionych bohaterów.
  • Mózg kobiecy, mózg męski? Chyba żadne z badanych przez neurobiologów zagadnień nie wzbudza tak wielu emocji jak kwestia różnic między mózgiem kobiecym a męskim. Każde znaczące odkrycie w tej dziedzinie odbija się szerokim echem w mediach, a sami naukowcy narażają się na ataki ze strony radykalnych zwolenników lub przeciwników równości płci.
  • Neuroróżnorodni. Jak zmieniało się myślenie o autyzmie Od lat 90. wyraźnie zwiększa się lęk społeczny w związku z „epidemią autyzmu”. Jej przyczyny przypisywano m.in. zanieczyszczeniu środowiska czy stosowaniu szczepionek. Tymczasem rosnąca lawinowo liczba diagnoz ma proste wytłumaczenie: znaczące poszerzenie kryteriów diagnostycznych oraz świadomość różnic płci u osób w spektrum autyzmu.
  • Lekcja mistrza zen Mózg potrzebuje bodźców, które zmuszają go do aktywności – zróżnicowanych środowisk, odmiennie myślących ludzi, zaskakujących lektur.

Idee

  • Dyskretna religijność Hanny Na pozór reprezentowane przez Hannę Arendt wrażliwość i postawa były tak oddane sprawom świeckim, że nie widać w nich nic religijnego. Nie były zbieżne ani z chrześcijańską ortodoksją, ani z żydowską ortopraksją. Odseparowana od instytucji i rytuałów taka duchowość dryfuje w nieznane, zostawiając za sobą nieostentacyjne ślady.
  • Gliniana fajka W I poł. XVII w. sięgnięcie po tytoń zalecali chorym niemal wszyscy holenderscy uczeni. Miał on rzekomo ratować przed zarazą, chronić od ospy, leczyć z kiły, ba, zaciągnięcie się fajką gwarantowało szybki i bezbolesny poród.
  • Uwagi dla Towarzystwa Etyków Chrześcijańskich Gdy próbowałam wytłumaczyć studentom, czym jest autorytet – a ze zrozumieniem tego mieli duży kłopot – zawsze jako przykład podawałam Kościół katolicki. I wiecie Państwo, to się już skończyło!

Ludzie – książki – zdarzenia

  • Sprawiedliwy z Woli Tragarze, targi, kłótnie wspólników, szemrane bary i karuzela. Trochę droga (10 gr), ale czasem uda się wepchnąć poza kolejką i zaoszczędzić.
  • Filozof z biografią Do niedawna o myśli Constantina Noiki dowiedzieć się można było w Polsce z dwóch źródeł: wstępu Ireneusza Kani do Sześciu chorób ducha współczesnego oraz Dziennika z Păltinişu, w którym Gabriel Liiceanu opisał filozoficzny trening, zafundowany jego rówieśnikom przez Mistrza.
  • Tłumacz jako twórca Tytuł eseju Waltera Benjamina, Zadanie tłumacza, mógłby trafić na okładkę zbioru świetnych szkiców, w których Jerzy Jarniewicz trudni się rekonfiguracją naszych wyobrażeń o przekładzie.
  • Skarby z ogródka sąsiada Durnostojki, gównidełka, duperele – już w brzmieniu tych słów zawiera się istota wyrobów. Czasem nieco infantylnych, zawsze niepowtarzalnych.
  • Znak o znakach: Music Televison, czyli MTV Jako dziecko wychowywane w latach 90. godzinami oglądałem teledyski, nie zdając sobie sprawy, że to one kiedyś będą rezonowały w moich pracach.
  • Opowieści z państwa-więzienia Był taki kraj, gdzie brat donosił na brata, ojciec na syna, a córka na matkę. Kraj otoczony drutem kolczastym, gdzie za próbę ucieczki groziła śmierć.
  • Przemoc w egzotycznych dekoracjach W posłowiu do Zielonego sari tłumacz Krzysztof Jarosz przywołuje wywiad z Anandą Devi, w którym autorka opowiada, że powieść czekała ponad 15 lat na finalną redakcję.
  • Opowieść o formach i treści Przypominanie o niezwykłej brutalności XX w., a zwłaszcza fatalnym losie społeczeństw Europy Środkowej, które stały się ofiarami zarówno nazizmu, jak i radzieckiego komunizmu, wydaje się obecnie wręcz banalne. Niemniej w tych kwestiach historia Rumunii wciąż odkrywa nieznane karty. Kraj ten przeszedł przez to stulecie jeszcze bardziej intensywnie i brutalnie.
  • Antropologia oporu. O wywracaniu życia codziennego Zbiór esejów krytyka muzycznego Rafała Księżyka otwiera ponura teza: kreatywność, wyobraźnia, a nawet dzieciństwo zostały zagarnięte przez żelazną logikę rynku. Wśród dorosłych zamiast inspirującej pomysłowości panuje neurotyczna autokreacja.
  • Historia teatru żeńskiego HyPaTia, czyli Historia Polskiego Teatru, to feministyczny projekt badawczy, którego celem jest dokumentowanie i udostępnianie informacji o artystkach teatru oraz kobietach kierujących instytucjami teatralnymi.
  • Scenografia konstytuuje spektakl Tworzenie scenografii i kostiumów to myślenie przez emocje, poszukiwanie tajemnicy. W projektowaniu wnętrz niezwykle istotna jest funkcjonalność, która w scenografii znaczy coś kompletnie innego – nie ma być wygodnie, przytulnie, harmonijnie. Przestrzeń i kostium powinny nieść znaczenia.
  • Architektura spektaklu Scenografię i architekturę traktuje się powszechnie jako dyscypliny pokrewne, choć wiadomo, że scenografia dotyczy kształtowania przestrzeni spektaklu, a architektura – przestrzeni życia człowieka.

Felietony

  • Coraz bliżej albo coraz mniej Czuję, jak te małe paluszki zdają się otulać moje własne. Będzie mi bardzo dobrze tak zostawać na długie godziny nad jego małą główką i naszymi połączonymi rękami.
  • Jeden krok Deklaracja z Abu Zabi nie sprawi, że od dziś znikną zamachy terrorystyczne, kraje islamskie staną się oazami tolerancji, a wszyscy chrześcijanie zaczną traktować uchodźców jak braci. A jednak wierzę, że „błogosławieni są ci, którzy wprowadzają pokój”, nawet jeśli ich działalność oznacza uczynienie tylko jednego małego kroku naprzód.

Społeczeństwo–świat

  • Na krawędzi przepaści Wenezuela dysponuje największymi zasobami ropy naftowej na świecie. Litr benzyny przez dziesięciolecia kosztował tu parę groszy. Jeszcze kilka dekad temu była krajem o wysokim standardzie życia, potwierdzanym imponującymi na tle innych państw latynoamerykańskich wskaźnikami rozwoju gospodarczego i społecznego.

Publicystyka

  • Trzeba bronić inteligencji Niewielu dostrzega dzisiaj inteligenta w psychologu, bibliotekarzu, urzędniku czy nauczycielu szkoły podstawowej w małym mieście. Tymczasem to oni stoją na pierwszej linii frontu pomocy najbardziej potrzebującym i w niektórych przynajmniej przypadkach ten tytuł im się po prostu należy.
  • Kiedy inteligent idzie do polityki Czy inteligent może sobie pobrudzić ręce odpowiedzialnością za państwo tylko w sytuacji, gdy ojczyzna jest zagrożona, a Moskal szturmuje Pragę? Nie zgadzam się z tym.

Stacja: literatura

  • Dekada w żyznym kraju W Stacji: Literaturze prezentujemy nowe opowiadanie Jakuba Kornhausera. Tekst do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”.

Inne

nr766

Ilustracja okładkowa: Tomek Domański / takie pany