Subskrybuj
Dr nauk humanistycznych, filolog, krytyk literacki. Zajmuje się literaturą XX w., współczesną prozą polską i melancholią.

Przywracanie świętego do życia

Czy w 10 lat po śmierci Jana Pawła II z jego dziedzictwa pozostało już tylko kilkanaście sentencji – wcale nie najtrafniejszych – funkcjonujących w kościelnym języku stale i w dowolnym kontekście? Na ile uważna i krytyczna lektura tekstów polskiego papieża może być szansą na to, by wyrwać go z religijnej popkultury? Być może zaś ostatnim ratunkiem, by ocalić pontyfikat Wojtyły od straszliwych uproszczeń, jest już tylko profanacja?

Artur Madaliński: „Nikt nie powinien robić z niego świętego. Powinno mu się dać święty spokój. Powinien żyć w ludowej legendzie jako nielegalny święty, jako święty nieortodoksyjny, do którego można modlić się o rzeczy dla urzędowych świętych nie do przyjęcia”. Tak w 2006 r. pisał Andrzej Stasiuk, zdradzając z jednej strony tęsknotę za autentycznością Jana Pawła II i przewidując jego losy po kanonizacji – z drugiej. Dzisiaj widać wyraźnie, że obawy pisarza się spełniły: nie tylko coraz trudniej dobrać się do autentyczności polskiego papieża, jego teologii czy filozofii, ale i nie bardzo chyba widać tych, którzy chcieliby to robić. Dlaczego?

Grzegorz Strzelczyk:Przede wszystkim dlatego że Jan Paweł II jest już elementem popkultury. Jeśli istnieje coś takiego jak popkultura religijna, to on jest jej częścią i tego nie zmienimy, choćbyśmy się nie wiem jak starali. To znacząco utrudni głębszy odbiór jego myśli. Istnieją oczywiście elementy myśli Wojtyły, które przeniknęły do sposobu funkcjonowania Kościoła w Polsce. Pytanie tylko, czy uda się je rozwinąć, pogłębić i co one faktycznie robią z Kościołem. Nie odpowiadamy na to pytanie właśnie dlatego, że zajmujemy się ciągle elementami popkulturowymi. Kolejny problem to stopień zaawansowania krytycznych studiów nad myślą Jana Pawła II i rozpoznanie jej faktycznego wkładu w dyskurs teologiczny. Tego jeszcze w Polsce – mam wrażenie – nie zrobiliśmy. Bo porządnych studiów analitycznych, które próbowałyby sięgnąć do korzeni myślenia Wojtyły i pokazać związki pomiędzy niektórymi wątkami jego pontyfikatu a ówczesnymi…

Zyskaj nielimitowany dostęp do wszystkich artykułów, e-wydań i archiwum

  • Pełny dostęp do wszystkich artykułów
  • Każdy nowy numer od razu w e-wydaniu
  • Archiwum numerów zawsze pod ręką

Artykuł pojawił się w numerze: Bracia i wrogowie. Antysemityzm katolików.