Subskrybuj

Hanka Nowobielska – zapomniana wielkość

Jarosława Janina (Łukasiewiczówna) Fiutowska (1912-1992) nie była góralką. Los sprawił, że podczas pierwszej wojny światowej jej matka, wcześnie owdowiała wiejska nauczycielka spod Lwowa, trafiła na Podhale i tu znalazła pracę. Bieda nie pozwoliła przyszłej poetce zdobyć wykształcenia, wielokrotne przeprowadzki ze wsi do wsi, z jednej wynajmowanej izby do następnej, zostawiły u wrażliwej dziewczynki trwałą pamięć wiecznego szukania miejsca, niepewności siebie.

Wewnętrzna dzielność pomogła jej jednak osiągnąć poczucie trwania i zakorzenienia. Symbolem wrośnięcia w ziemię dzieciństwa miał stać się poetycki pseudonim, jaki przybrała Janina Fiutowska, związany z wsią Nowa Biała. Tworzyła i publikowała jako Hanka Nowobielska. Krajobraz Podtatrza, gwara podhalańska, codzienność góralskiego życia stały się tworzywem poezji, która od początku objawiła się jako wyjątkowe zjawisko, wyjątkowe nawet na tle stosunkowo bogatego i różnorodnego życia literackiego tego regionu. Debiutowała w roku 1936 w zasłużonym w obronie polskości piśmie poznańskim „Orędownik”, już rok później wybitny badacz folkloru Stanisław Pigoń włączył spory wybór jej wierszy do redagowanej przez siebie antologii Poezja Młodego Podhala. Była znaczącą osobowością w kręgu twórców posługujących się gwarą podhalańską, ale mimo wielu nagród i publikacji nie zajęła nigdy miejsca, jakie wyznaczał jej talent i dzieło. Sprawiła to wrodzona skromność i trudna rola matki trojga dzieci wychowywanych samotnie – po przedwczesnej śmierci męża w 1945 roku. Pierwszy samodzielny tomik wydała dopiero w roku 1970. Zapisała się potem w pamięci jako autorka góralskiej piosenki przepowiadającej kardynałowi Wojtyle papieski tron już jesienią 1967 roku.

Po śmierci Hanki Nowobielskiej w 1992 roku pozostało wiele wierszy niewydanych, nikomu nieznanych. W tej ważnej spuściźnie wyjątkowe miejsce ma przygotowywany do druku zbiór siedemdziesięciu sześciu wierszy religijnych Mój Świątek. W tym tomiku język poetki odkrywa nowe perspektywy, nowe możliwości komunikacyjne gwary podhalańskiej, wyprowadza ją z przestrzeni regionalizmu i folkloru, pokazuje, że może ta gwara być odmianą polszczyzny literackiej – potwierdzając jakby rację tych…

Zyskaj nielimitowany dostęp do wszystkich artykułów, e-wydań i archiwum

  • Pełny dostęp do wszystkich artykułów
  • Każdy nowy numer od razu w e-wydaniu
  • Archiwum numerów zawsze pod ręką

Artykuł pojawił się w numerze: Zabobon czy źródło wiary? O religijności ludowej