Na Pisma z getta warszawskiego Auerbach, znakomicie opracowane przez Karolinę Szymaniak, składają się teksty powstałe w getcie w latach 1941–1942: dwie części dziennika oraz brulion Monografii kuchni ludowej, (na zamówienie „Oneg Szabat”), a także dwie publikacje o innym charakterze – list do bratanka i poemat Jizkor. Źródła okalają przedsłowie i wstęp oraz Rachela Auerbach – szkic biograficzny, czyli kolejna próba portretu Racheli autorstwa Szymaniak. W posłowiu do nowego wydania Nocy krymskich Zusmana Segadłowicza dała już badaczka rys osobowości pochodzącej z Podola krytyczki, publicystki, animatorki życia kulturalnego, kronikarki Zagłady. Ostatniemu zadaniu – dowodzi Szymaniak – poświęcała się Auerbach z wyjątkową determinacją, a ocalanie przed anihilacją pojmowała ona również jako ratowanie języka jidysz. Intelektualistka zaangażowana, kobieta trudna w relacjach z sobą i ze światem, niewolna od doświadczenia choroby i przemocy, czuła się brzemienna „życiem prze-Odpowieszłym, które zginęło, a którego refleks” można utrwalić na krótko „w świadomości ludzkiej”. Jak się utrwala? Po pierwsze, wielojęzycznie – dziennikowe relacje spisała Auerbach po polsku, ale jidysz jest obecny we wtrąceniach. Po drugie, chropawo i bez gładzenia – co dotyczy zarówno kolejnych palimpsestowych redakcji tekstu wykonanych przez autorkę, jak też trybu narracji. Pisarka projektuje relację gęstą, lubi „uskoki” i gwałtowne przejścia między zdarzeniami, kolażuje obrazy, a jednocześnie przecina opowieść kolejnymi liniami demarkacyjnymi. Skąd takie gospodarowanie obrazami? Otóż – poza sytuacyjnymi uwarunkowaniami – zawiaduje nim następująca metafora: „Także w opisywanym przez Biblię i Owidiusza potopie nie wszyscy wyginęli od razu, tylko – warstwami. »Oczyszczające« ulicę manipulacje śmierci w dzielnicy przypominają mi pracę chirurga nad organizmem dotkniętym…
Adiunkt na Wydziale Polonistyki UW. Recenzentka i czytelniczka literatury najnowszej. Autorka prozy Elizje (Kraków 2017) i po drugiej stronie siebie (Kraków 2019), a także książek naukowych np. Lektura jako spotkanie. Brzozowski – tekst – metoda...