Dostępne już w języku polskim prace (m.in. Semantyka historyczna) zawierają przede wszystkim gruntowne studia nad nowoczesnym progiem epokowym (1750–1850), w którym – twierdzi Koselleck – dokonała się zasadnicza zmiana w politycznym słowniku Zachodu. Masową wyobraźnią zaczęły rządzić wówczas takie terminy jak „postęp” i „kryzys”, „emancypacja” i „rewolucja”. W szczegółowych i pouczających studiach z zakresu nie tyle historii idei, ile historii pojęć pokazuje on zmiany w potocznych praktykach językowych, sięgając zarówno po dzieła wielkich myślicieli, jak i po czasopisma, ulotki, akty prawne i leksykony.

Krytyka i kryzys. Studium patogenezy świata mieszczańskiego (1959) to rozprawa doktorska badacza. W tematyce i użytej metodzie wydaje się zapowiadać dalsze badania Kosellecka nad przemianami XVIII-wiecznego Zachodu. Od późniejszych wyważonych prac odróżnia ją jednak konserwatywny zamysł i styl – niewolny od kategorycznych stwierdzeń i sarkazmu wobec projektu i praktyki oświecenia. Książka pisana była bowiem, gdy młody historyk korespondował i osobiście spotykał się z Carlem Schmittem – nieobecnym na uniwersytecie z powodu zaangażowania w czasach narodowego socjalizmu, ale mającym wśród studentów nieformalny krąg uczniów.

Obejmując okres od pokoju westfalskiego do rewolucji francuskiej oraz od Thomasa Hobbesa do Jean-Jacques’a Rousseau, Krytyka i kryzys przedstawia na przykładzie Anglii, Francji i Niemiec powstanie i rozwój nowej klasy społecznej mieszczan-obywateli. Według Kosellecka jej wyłonienie stało się możliwe dzięki politycznej stabilności monarchii absolutnych utworzonych po okresie religijnych wojen domowych. Pokój wewnętrzny zapewniany przez potężnego Lewiatana miał swoją cenę w postaci neutralizacji indywidualnego sumienia i prowadził do rygorystycznego podziału na wnętrze i zewnętrze, prywatne przekonania i publiczne posłuszeństwo, bycie człowiekiem i bycie poddanym. Władza polityczna pozostała zarezerwowana dla…