Subskrybuj
Student filologii polskiej w Kolegium MISH UW, współzałożyciel i redaktor kwartalnika „Wizje”.

O zanikaniu kultury chłopskiej

<i>Toast na progu</i>, książka Andrzeja Mencwela, wybitnego historyka kultury polskiej, w zderzeniu z dziełami o charakterze badawczym, jak np. <i>Etosem lewicy</i> czy też obszerną pracą poświęconą Stanisławowi Brzozowskiemu, okazuje się utworem nie tylko przenikliwym i dogłębnie analitycznym, ale również odznaczającym się płynną narracją oraz wyraźną literackością.

Różnice dostrzegalne są również na płaszczyźnie genologicznej – tekst Mencwela niełatwo bowiem jednoznacznie skategoryzować. Określić go można zarówno mianem opowieści biograficznej – ze względu na rozległe nawiązania do życia piszącego, jak i sfabularyzowanego reportażu – choćby z uwagi na głębokie zakorzenienie omawianej prozy w rzeczywistości chłopskiej czy też oddanie głosu jej bohaterom. Sam autor zaś proponuje przyporządkowanie Toastu… do gatunku eseju podróżnego (skądinąd podejmowanego przez niego już w książce Kaliningrad, moja miłość z 2003 r.), niemniej podróż w jego rozumieniu jest czymś więcej niż jedynie przemierzaniem terenu – jest raczej pewnym rodzajem spotkania z ludźmi.

Toast na progu, który pierwotnie miał przyjąć formę 30 stron opisujących relację autora z jego przyjacielem Zbyszkiem, w ostatecznej postaci stał się pogłębioną refleksją skupioną nie tylko wokół spotkania dwóch mężczyzn, ale również dwóch nieprzystających do siebie kultur i świadomości. Mencwel stara się zderzyć wizję nowoczesnego, całkowicie zinstrumentalizowanego oraz poddanego technologizacji świata z realiami właściwie nieaktualnymi, wręcz anachronicznymi. Owo zestawienie obrazuje metaforycznym przykładem umnictw pięknych – ludzkich wytworów i umiejętności, które z jednej strony charakteryzują się pięknem, lecz z drugiej – zdają się bezużyteczne.

Historia przyjaźni staje się więc na kartach Toastu… jedynie przyczynkiem do mówienia o wydarzeniach i procesach znacznie bardziej doniosłych oraz o uniwersalnym znaczeniu – o…

Zyskaj nielimitowany dostęp do wszystkich artykułów, e-wydań i archiwum

  • Pełny dostęp do wszystkich artykułów
  • Każdy nowy numer od razu w e-wydaniu
  • Archiwum numerów zawsze pod ręką

Artykuł pojawił się w numerze: Spór o Franciszka