I chyba te ostatnie są najciekawsze. Choć jednocześnie zadanie udzielenia choćby częściowej odpowiedzi na pytanie, co w ostatnim stuleciu najbardziej nam się udało, a z czym wciąż musimy się zmierzyć, bywa bardzo trudne i nieuchronnie wiąże się z dzieleniem każdego włosa na czworo.

Któż najlepiej mu sprosta? Oczywiście pierwsza nasuwająca się odpowiedź to: najwybitniejsi przedstawiciele świata nauki i kultury. Z takiego założenia wyszli zapewne autorzy zbioru Polska. Eseje o stuleciu. Znajdziemy w nim wypowiedzi uznanych historyków, ekonomistów, polonistów czy redaktorów. Dosyć wymienić kilka nazwisk: Chwalba, Paczkowski, Friszke, Morawski, Orłowski, Miodek, Skarżyńska, Groński… Każdy z autorów mierzy się…