Subskrybuj
Fot. Getty Images
Dr hab., filozof, pracuje w Instytucie Religioznawstwa UJ. Zajmuje się m.in. antropologią filozoficzną i teorią mitu. Ostatnio opublikował Deus ex metaphora, Bóg filozofów i jego funkcje (Kraków 2019). Przełożył wraz z Sørenem Gaugerem esej Eliota Weinbergera Wodospady (Kraków 2020)...

Czy należy zburzyć pomnik Davida Hume’a?

Dlaczego tylu wybitnych przedstawicieli epoki oświecenia przejmowało poglądy rasistowskie, skoro potrafili w wielu innych kwestiach głosić śmiałe, nowatorskie opinie?

Po raz pierwszy wielki szkocki filozof został nazwany rasistą w 1973 r. przez historyka filozofii, znawcę nowożytnego sceptycyzmu, Richarda Popkina. Miało to swoje reperkusje, które doprowadziły nawet do cenzurowania edycji jego pism. Spór o rasistowskie poglądy Hume’a na nowo rozgorzał latem 2020 r., gdy protestujący z ruchu Black Lives Matter w Edynburgu, na szyi statuy przedstawiającej filozofa siedzącego w antycznej pozie, zawiesili karton z cytatem: „skłonny jestem sądzić, że Murzyni z natury stoją na niższym poziomie rozwoju niż biali” (tłum. Ł. Pawłowski). Pochodzi on z opublikowanego w 1748 r. eseju O charakterach narodowych. Otwiera przypis, w którym Hume rozwijał swoje rasistowskie uwagi na temat „Murzynów”: „W historii brak właściwie przykładów cywilizowanych narodów utworzonych przez ludy o tym kolorze skóry, brak nawet jednostek wybitnych…”. Podczas protestów w Edynburgu pojawiły się postulaty zburzenia pomnika filozofa. Zanim odpowiem na pytanie tytułowe, spróbuję odpowiedzieć na inne: czym jest rasizm?, czy rasizm Hume’a wyróżnia go spośród innych myślicieli na tle epoki? oraz: czy pojęcie rasy ma precyzyjne znaczenie?

Czym jest rasizm?Rasizm to pogląd wartościujący populacje ludzkie. Przekonania rasistowskie hierarchizują grupy ludzkie za pomocą ogólnikowych kryteriów odwołujących się najczęściej do koloru skóry bądź innych wyróżnionych cech fizjonomicznych. Etnie składające się w populacje,…

Zyskaj nielimitowany dostęp do wszystkich artykułów, e-wydań i archiwum

  • Pełny dostęp do wszystkich artykułów
  • Każdy nowy numer od razu w e-wydaniu
  • Archiwum numerów zawsze pod ręką

Artykuł pojawił się w numerze: Zniszczyć patriarchat w sobie