Subskrybuj
Szukaj
Wyszukaj materiały z lat 2006-2026

Katolicy otwarci: Czy Kościół trzeba ratować?

Katolicy otwarci: Czy Kościół trzeba ratować?

Edytorial

  • Świadczyć znaczy doświadczyć „Chrześcijaństwo to nie doktryna” pisaliśmy w wakacyjnym numerze miesięcznika „Znak”. Podkreślaliśmy wówczas, że choć chrześcijaństwo może być i bywa traktowane jako zespół przekonań i reguł moralnych, to jednak tak rozumiana prawda chrześcijaństwa pozwala uchwycić jedynie zewnętrzną, doktrynalną stronę religii.

Temat miesiąca

  • Czy Kościół potrafi się dziś odnawiać? Naturalnie sprawą zasadniczą jest wcielanie pewnych pryncypiów, ale także pewnych konkretnych rozwiązań Soboru w życie bez lęku. Jeżeli Sobór postawił ostatecznie na wolność, to ona musi być punktem wyjścia. Oczywiście można powiedzieć: no dobrze, ale Sobór nie powinien wprowadzać nowego dogmatyzmu – dogmatyzmu wolności. Tylko że to nie jest dogmatyzm, a odkrycie pewnej prawdy będącej samym sercem Ewangelii. Jak uczy Sobór, trzeba z niej wyciągać konsekwencje i to jest niezwykle istotne.
  • Kryzys w Kościele? Czy Kościół w Polsce przeżywa kryzys? Jakie są dziś najpoważniejsze problemy Kościoła? Co może służyć jego odnowie? Czy nasza wiedza o Kościele bierze się z bezpośredniego doświadczenia czy z mediów? Gdzie jest dziś przestrzeń do rozmów o jego kształcie? Do odpowiedzi na te pytania zaprosiliśmy ludzi, którzy Kościół znają nie tylko z gazet.
  • Kryzys w Kościele? Ciąg dalszy Przeciętnego mieszkańca tego kraju nie interesuje opinia Kościoła w sprawach seksu, wychowania dzieci, homoseksualizmu i zapłodnienia in vitro. Ludzie potrzebują pomocy duchowej, materialnej, a przede wszystkim – odpowiedzi na pytanie o sens życia. W obecnej polityce prowadzonej przez Episkopat Polski te problemy umykają - Arkadiusz Gruszczyński.

Debaty

  • Szukając traktorzystki – kobiety i komunizm O kobietach w powojennej Polsce przywykliśmy myśleć według schematów. Jesteśmy przekonani, że zmuszono je do pracy poza domem – siłą posadzono na traktorach. Po pracy zaś ustawiały się w kolejkach, by rozpocząć swój „drugi etat” w słabo wyposażonym gospodarstwie domowym. W rezultacie kobiety były przemęczone, zaniedbane, nie miały czasu dla rodziny i dla siebie. Innymi słowy, komunizm wygonił kobiety z domu do pracy i pozbawił je kobiecości. Czy rzeczywiście tak było?
  • Powieściowość „książki” Dzienniki, autobiografie i biografie są jak fabuły realistyczne z epickim zacięciem. Bez powieści nie miałyby czego się trzymać, chyba że założymy, iż trzymają się „życia”.
  • Transnarodowe ścieżki Można być całkowicie patriotycznym w deklaracjach, popierać ugrupowania głoszące takie hasła, ale to nie wpływa na to, gdzie będziemy mieszkać. Coraz częściej mamy do czynienia z zaangażowaniem obywatelskim ponad granicami.
  • Kryzys powieści szaleje nad Polską Gdyby dzisiaj żył powieściopisarz Prus, ciężkie miałby życie w Polsce. Lalka jako debiut powieściowy młodego, nieznanego pisarza z Warszawy pewnie słabo by się sprzedawała w Empikach. A jeśli nawet zostałaby wydana przez jakieś małe wydawnictwo w Gorzowie Wielkopolskim albo w Środzie Śląskiej, do Empików w ogóle by nie trafiła. I mało kto chciałby z własnej nieprzymuszonej woli ślęczeć nad losami dziwaka Rzeckiego, bo mało kto by o niej wiedział.
  • Jak okrągła jest ta płaska Ziemia Nie rozumiem, dlaczego miałbym ograniczać się do coraz sztuczniejszej kategorii, jaką jest – szczególnie w czytelniczym odczuciu – „powieść polska”, skoro mogę cieszyć się kategorią „powieści w Polsce”, mieszczącą zarówno powieści tłumaczone, jak i takie, których tłumaczyć nie było potrzeby. Naprawdę, powieść to nie oscypek: nie musi pochodzić z Podhala, żeby dobrze smakować.
  • Eskapizm od kryzysu? Zadając pytanie „Czy mamy w Polce powieść?”, Witowi Szostakowi chodziło zapewne o coś więcej niż tylko wyliczenie tytułów, które potwierdziłyby, że „powieści się przecież u nas pisze”. Jeśli jednak diagnozowany przez niego kryzys rzeczywiście występuje, to jak się wydaje, nie dotyczy on literatury gatunkowej. A jeśli nawet – to w odmienny sposób.
  • Nieodzowność hreczkosieja-awangardzisty Prawica w Polsce przegrywa kulturę od lat. Dlaczego? Bardzo trudno z tego charakterystycznego natężenia tonu, postulatywności i wyuczonych zwrotów utkać dzieło sztuki. Lewica nie daje tak łatwo skoszarować swego języka, pozwala sobie na zabawę słowem, słucha człowieka i wyłapuje jego natręctwa i dziwactwa. Rozsmakowuje się w nich. Prawica swej „defiladowej” dyscypliny pilnuje nawet w warstwie językowej.

Idee

  • Konflikty pamięci: Etyczne zobowiązanie Problem pamięci jest problemem stałego powracania, rozpamiętywania, namysłu nad przeszłością i nad naszą relacją z Bogiem, próbą odpowiedzi na pytanie o nasze wspólne, etyczne zobowiązania.
  • W drodze do pojednania „Mamy nadzieję, że kiedyś spotkają się uprawnieni przedstawiciele narodu polskiego z takimiż uprawnionymi przedstawicielami narodu rosyjskiego – i oba narody, stanąwszy w prawdzie wobec swych dziejów i wobec swej przyszłości, pojednają się. (…) Módlmy się o rychłe nadejście takiego dnia pojednania się w prawdzie, w duchu najwyższej Miłości”.
  • Pojednanie tożsamością Kościoła Dopóki nie ma religii przeżywanej jako osobista relacja każdego z nas z Bogiem, dopóty religia nie jest źródłem nadziei na pojednanie.
  • Nie ma łatwego przebaczenia Bliskie jest mi stwierdzenie Hanny Arendt, która powiedziała że odkrywcą przebaczenia jest Chrystus, Jezus z Nazaretu, ale fakt, że dokonał tego w aspekcie religijnym, bynajmniej nie zmniejsza znaczenia tego, co się dzieje w życiu świeckim.

Ludzie – książki – zdarzenia

  • Dzieła na wydaniu Trzeba rozpocząć dyskusję o stanie polskiego edytorstwa, szczególnie tego odnoszącego się do dzieł współczesnych. O ile bowiem od wielu lat trwają intensywne prace w zakresie publikacji tekstów staropolskich, których efektem są liczne edycje, o tyle teksty nowsze są zaniedbywane.
  • Dzieła na wydaniu Edytorstwo, mimo precyzji i ścisłości do jakiej zmierza, pozostaje jednak sztuką.
  • Kosmatość bobra Podręczniki rzadko czyta się jednym tchem. Książka Garbala to znakomity przewodnik po edytorstwie XX-wiecznej literatury, które – wbrew pozorom – rodzi wiele pytań. Czy Herberta powinno się wydawać tak samo jak Mickiewicza? Czy wolno ogłaszać teksty wbrew woli zmarłego autora? Jak należy publikować elektroniczną korespondencję?
  • Edytorskie rekomendacje Edytorstwo nie jest nauką pomocniczą, lecz podstawową. Tylko na dobrym wydaniu można budować trafne interpretacje.
  • Podzwonne dla przyjaźni Opublikowana właśnie korespondencja między Miłoszem a Andrzejewskim obejmuje okres od 1944 do 1981 r. Najlepsze wspólne lata już minęły, a więzy nieuchronnie się rozluźniają. Mamy więc do czynienia z zapisem przebrzmiałej, utraconej, ale przecież głębokiej przyjaźni, która z przeszłości wyprowadza iskierkę dawnego zaufania. W tej relacji uczestniczy także niewymieniona na okładce żona Miłosza, Janina.
  • Mistrzynie pustyni Kim były Sara, Teodora, Matrona czy Synkletyka? Wiemy o nich niewiele, raczej nie opowiadały o sobie, wręcz przeciwnie, najczęściej z premedytacją zacierały ślady swojej obecności. Meterikon. Mądrość matek pustyni to pierwsze w języku polskim tłumaczenie zbioru sentencji, których autorstwo przypisuje się pierwszym chrześcijańskim pustelniczkom.
  • Nowoczesność pieniądza Filozofia pieniądza Georga Simmla daje się czytać w nawiązaniu do Kanta jako Krytyka ekonomicznego rozumu. Autor próbuje pokazać w niej znaczenie pieniądza dla ludzkiej podmiotowości oraz ująć współczesność jako epokę ukształtowaną przez mechanizm pieniądza, a jednocześnie w pieniądzu odnajdującą swój najgłębszy symbol.
  • Gdy pieniądz znaczył niewiele… Na kartach nieledwie dwustu stronicowej lektury Le Goff rozwija wspaniałą opowieść o tym, jak społeczeństwa tamtej epoki próbowały z jednej strony zadośćuczynić swoim dążeniom materialnym, których pieniądz miał się okazać niezbywalną częścią, z drugiej – zobowiązaniom wobec nieśmiertelnej duszy i chrześcijańskich nauk.
  • Metamorfozy „bez-wiednego kapłana” Niezmienność pragnienia transcendencji w zmieniającym się radykalnie świecie Michał Masłowski stara się pokazać, sięgając do polskiej literatury ostatnich dwustu lat. Czy to nie przesada, skoro, jak głosi podtytuł książki, zamierza on zająć się „współczesną kulturą polską”? Otóż nie, bo głównych bohaterów jego esejów – Miłosza, Gombrowicza, Mrożka, Konwickiego, ale i Jana Pawła II, nie da się zrozumieć bez uwzględnienia ich dialogu z polskim romantyzmem.
  • Prywatna liturgia Władysław Sebyła był pacyfistą, który jako żołnierz zginął w 1940 r. pod Charkowem od strzału w tył głowy. Miary tego tragicznego paradoksu dopełnia fakt, iż był też autorem czterech tomików wierszy (ukazały między 1927 a 1938 r.), które pozostają szerzej nieznane, choć swego czasu inspirowały i katastrofizm Czesława Miłosza, i poezje wojenne Tadeusza Gajcego.

Stałe rubryki

  • Wola Ojca Wierzę, że istnieje taka lektura Biblii, której towarzyszy nieustanne zmaganie się z obecnymi w niej pokojem i niepokojem, pytaniem i odpowiedzią, będąc darem prowadzącym zarówno do przemieniania i ubogacania życia człowieka w jego mowie, czynach i myślach, jak i do dialogicznego dzielenia się tym darem z bliźnim. 

Inne

  • „Interesuje mnie Kościół, który się dzieje” Oczyszczenie to potrzeba przyznania się przed samym sobą i swoimi siostrami i braćmi że dzieje się jakieś zło, za które jestem odpowiedzialny. To ja jestem gorszycielem, który musi się nawrócić. Postulat oczyszczenia sięga do tego, co dzieli człowieka i Boga oraz ludzi między sobą. Tym czymś jest grzech, a nie źle działające struktury.
  • 689 – spis treści
nr689

Ilustracja okładkowa: