Subskrybuj
Adiunkt na Wydziale Polonistyki UW. Recenzentka i czytelniczka literatury najnowszej. Autorka prozy Elizje (Kraków 2017) i po drugiej stronie siebie (Kraków 2019), a także książek naukowych np. Lektura jako spotkanie. Brzozowski – tekst – metoda...

Proustowska pamięć, kafkowskie sny

„W najpiękniejszych dziełach Benjamina filozofia, nabrawszy niejako przejrzystości, usuwa się w cień cudownie gęstego języka humanistyki, objawiając sie w jego zdaniach już tylko jako aura” (G. Scholem). Aura filozofowania niechętnego pojęciowym abstrakcjom otacza także <em>Berlińskie dzieciństwo</em> <em>na przełomie wieków. </em>Nie ona jednak przesądza o wyjątkowości książki finezyjnego eseisty, eksploratora tajemnic dzieciństwa i kolekcjonera słów.

Komponowany latami i niedomknięty zbiór tekstów – mały traktat o języku, poznaniu i świecie – dedykował Benjamin zagadnieniu dziecięcej percepcji albo fenomenowi dziecięcego widzenia i nasłuchiwania. W kolejnych esejach powtarza krytyk dyskretną próbę odtworzenia rajów dzieciństwa – rajów hermetycznych i kruchych, bo przeżytych przez życiowego „rozbitka” o „saturnowym spojrzeniu”. Z czułością rozpina przed nami Berlin własny i magiczny, który znalazł się po drugiej stronie lustra – ocalony i stracony jednocześnie. Emocjonalna ambiwalencja związana z tą dwoistością popycha go ku rekonstrukcji odprysków świata przełomu wieków, w której delikatność spotyka się z chłodem precyzji, entuzjazm z melancholią. Stąd – mimo siły projekcji i barwy detali – subtelny smutek autonomicznych odprysków-obrazów: od Kolumny Zwycięstwa po klocki z literami.

Autotematyzm nie sprowadza się tu do obmapywania miejsc i przeżyć, które zawładnęły pamięcią chłopca. Decyduje o nim także splot Benjaminowych problemów egzystencjalnych z lękami i projekcjami dziecka. Wzruszający tekst o garbusku, figurze losu autora Pasaży

Zyskaj nielimitowany dostęp do wszystkich artykułów, e-wydań i archiwum

  • Pełny dostęp do wszystkich artykułów
  • Każdy nowy numer od razu w e-wydaniu
  • Archiwum numerów zawsze pod ręką

Artykuł pojawił się w numerze: Europa a turecki eksperyment