Dziś możemy różnie postrzegać kwestie związane z sytuacją polskich kobiet, z ich tożsamością płciową, potrzebami, możliwościami i barierami, przed którymi stoją. Ale o kobietach w Polsce rozmawiamy. Natomiast o mężczyznach do niedawna milczeliśmy, tzn. niezupełnie – o nich czytamy w podręcznikach, to im poświęcone zostały muzea, pomniki, historie dyscyplin naukowych. Są w nich jednak pokazani po prostu jako ludzie działający w przestrzeni publicznej. Nikt się nie zastanawiał do tej pory, jak doświadczenie bycia mężczyzną wpłynęło na ich życie oraz na wydarzenia, w których brali udział. Warto się zatem zastanowić, jakich odpowiedzi udzielamy na pytanie, co to znaczy być mężczyzną w Polsce – jak mężczyźni budują swoją tożsamość, jakie problemy wynikać mogą z prób sprostania dominującemu wizerunkowi i czy tożsamość płciowa ma dla nich znaczenie. Gdy brakuje tych rozmów, trudno uciec od wizerunku, który będąc w krwiobiegu kultury, wydaje się tak naturalny, że każde wystąpienie przeciwko niemu postrzega się jako anomalię. Nie chodzi bynajmniej o to, że kultura nie daje żadnego pola manewru. Po prostu czyni niektóre ruchy trudniejszymi. Od niedawna w polskich mediach toczy się debata o męskości polskich mężczyzn. Nic nie wskazuje na to, by był to temat z nurtu łatwych i przyjemnych. Pod górkę jest już na wstępie, gdy chcemy zdefiniować problem. W zależności od tego, jakiej odpowiedzi udzielimy na pytanie, czym jest męska tożsamość, współczesne przemiany będziemy określać kryzysem bądź zmianą męskości. Stoję na stanowisku, że męskość można rozumieć na wiele sposobów. Jej dominujący wizerunek w naszej kulturze, który świat idei, wytrwałej walki i zmieniania rzeczywistości wiąże z mężczyzną, dziś nie ma racji bytu. Zresztą, jak każdy wizerunek, nigdy do końca nie odbijał się w rzeczywistości (starałam się to pokazać w tekście Mężczyzn zmagania z kulturą publikowanym w tym numerze). Gdy dziś czynimy go punktem odniesienia w dyskusji o mężczyznach, niestety, go uprawomocniamy. Faceci dzisiaj: zbroja kryje słabość, Miękkość twardziela, Facet u psychologa, czyli kryzys męskości, Gdzie ci mężczyźni? – komunikat jest prosty: facet z natury jest twardzielem. Nie ułatwia to rozmowy o tożsamości polskich mężczyzn, bo kto chciałby wchodzić w buty „słabych”, „zniewieściałych”,…
Redaktorka miesięcznika „Znak”, socjolożka, absolwentka MISH UJ. Przez rok studiowała na rzymskim uniwersytecie La Sapienza. Stypendystka Fulbrighta, laureatka grantu badawczego Narodowego Centrum Nauki. Napisała rozprawę doktorską Upamiętnianie społeczności żydowskich w byłych sztetlach we współczesnej Polsce....