Subskrybuj
Szukaj
Wyszukaj materiały z lat 2006-2026

Polska przeprasza za powieść

Polska przeprasza za powieść

Edytorial

  • In dubio pro reo Pomóc wybrać życie” – tytuł debaty na temat ochrony życia i aborcji, którą rozpoczęliśmy w zeszłym miesiącu i kontynuujemy w tym numerze podkreśla, że na problem patrzmy przede wszystkim z perspektywy życia.

Temat miesiąca

  • Polska obok powieści Powieści w Polsce nadal powstają, ale ich autorzy często biorą swoje opowieści w nawias. Powieści przepraszają, że są powieściami.
  • Proza obok rzeczywistości: jak do tego doszło? Kryzys powieści ma charakter lokalny. Dotyczy polskiej prozy współczesnej i wynika może po prostu stąd, że niezbyt dobrze umiemy określić, co jako zbiorowość, bytująca aktualnie w konkretnej dziejowej chwili, przeżywamy.
  • Od konwencji do prawdy Oczekuję od powieści, że poprzez dowolne doświadczenia, o których opowie, pomiesza nam szyki. Że opowiadając świat, pokaże nam język
  • Żądanie niemożliwego Polska powieść współczesna ma się nie najlepiej między innymi dlatego, że jest wystawiona na nieuczciwą konkurencję – względy okazywane prozie z importu. Potrzeba zanurzenia się w fikcji powieściowej realnie istnieje, tyle że jest w dużej mierze zaspokajana przez przekłady cudzoziemskich utworów.
  • Raport o stanie świata przedstawionego Czy stan polskiej powieści to powód do niepokoju? Kariera literatury faktu jest niewątpliwa, więc być może problem leży głębiej – w braku zainteresowania fikcją w ogóle? Czy to wina pisarzy tworzących nieatrakcyjne opowieści? A może rynku wydawniczego, który nie wie, jak je wypromować?

Debaty

  • Manowce dyskusji o dyskusji Tekst Krzysztofa Nawratka ma jasny cel: podsunąć czytelnikowi wniosek, że opowiadać się za prawem antyaborcyjnym mogą tylko zwolennicy patriarchatu. Jest to politycznie bardzo sprytny zabieg, gdyż być zwolennikiem dyskryminacji kobiet jest dziś nieco démodé. Na szczęście nie musimy przyjmować tego fałszywego twierdzenia gdyż zostało ono oparte na arbitralnych założeniach i nieuprawnionych wnioskowaniach.
  • Z perspektywy Innego O wojnach burskich, krwawo stłumionych przez Anglików, mówi się, że były pierwszymi wojnami wyzwoleńczymi w Afryce. Burowie zostali podbici, dzieląc los Hindusów, Arabów czy Zulusów. To dlatego podczas II wojny światowej popierali Niemców, walczących przeciwko Anglikom. Ci, których zniewoliliśmy, mogą nam służyć, ale nie oczekujmy, że będą podzielać nasz sposób myślenia.
  • Pijawka Rebeliantów z Birmy nie przyjmie żaden kraj Azji, prócz Indii, które w imię zadośćuczynienia przyznały im status uchodźców. Jednak żaden z nich nie chce tu mieszkać. Listy z prośbą o ich przyjęcie otrzymały rządy Wielkiej Brytanii, Szwecji, USA i Czech. Czekają. Kończą im się pieniądze na mieszkanie i żywność
  • Obrońcy hierarchii i grabarze tego, co wspólne Walka o społeczny model, podług którego chcielibyśmy żyć, jest ważniejsza od tego, czy aborcja ma czy też nie ma być prawnie dopuszczalna. W gruncie rzeczy, dyskusja o przerywaniu ciąży jest jedynie symptomem, spektakularną bitwą znacznie poważniejszej wojny – mianowicie o to, jak będzie polskie społeczeństwo wyglądało.
  • Spór o sprawiedliwość polityczną Ustawa regulująca dostęp do przerywania ciąży ma społeczne konsekwencje, które w sposób groźny deprawują wszystkich żyjących pod jej władzą. Jest tak zresztą zawsze, gdy zachwianiu ulega zasada równości praw.

Idee

  • Wyzwanie dla teologów. O filozofii Kierkegaarda Religia – a dla duńskiego myśliciela to przede wszystkim chrześcijaństwo – musi na nowo odkryć swoje żywe korzenie. Problem polega na wewnętrznej martwocie chrześcijan, dla których samo chrześcijaństwo stało się bezdusznym uczestnictwem w społecznym układzie, swoistą postacią oportunizmu i lenistwa.
  • Egzystencjalny sprzeciw* Do zwrócenia uwagi na chrześcijaństwo przygotowuje nie czytanie książek czy dokonywanie przeglądu historii powszechnej, lecz zagłębianie się w egzystowanie. Każde inne studium przygotowawcze musi się eo ipso zakończyć nieporozumieniem, ponieważ chrześcijaństwo jest egzystencjalnym przekazem, zabrania rozumienia; zrozumienie, czym chrześcijaństwo jest, nie jest czymś najtrudniejszym, lecz trudność polega na tym, by chrześcijaninem zostać i nim być.
  • Między dogmatem a życiem Teologie kontekstualne mogą wnieść swój cenny wkład, „podpowiadając” klasycznej (konserwatywnej) teologii nowe pola eksploracji i problemy do oświetlenia słowem Bożym – godność osób homoseksualnych, sprzeciw wobec rasizmu, sytuacja „innego” w społeczeństwie.
  • Jutro będzie koniec świata – czyli religia w Ameryce Jaką rolę religia odgrywa w polityce amerykańskiej? Czy nadal pozostaje religią, czy przypomina już raczej magię?

Ludzie – książki – zdarzenia

  • Dotknąć bezpośrednio Wojciecha Jagielskiego znamy choćby z Wież z kamienia czy Modlitwy o deszcz jako świetnego reportażystę. Ale od czasu poprzedniej książki, Nocnych wędrowców, używanie środków literackich dla lepszego opisania rzeczywistości zostało zastąpione myśleniem i postrzeganiem świata na sposób z gruntu literacki. Wypalanie traw jest jak dotąd najpełniejszą realizacją tej strategii pisarskiej.
  • „Dawno nie błogosławiłem świata…” O Pamiętniku Janusza Korczaka Korczak wie, że jego zapiski – jeśli w ogóle przetrwają – czytane będą w świecie sytych. Wyzwaniem największym (dla dzisiejszego czytelnika) nie jest enigmatyczność jego zapisków, ale świadomość, że przejście z tego świata do tamtego jest prawie niemożliwe. I równocześnie: że tamten świat tkwi w tym nieusuwalnie – i zobowiązująco.
  • Kamień, który łączy. 70. rocznica śmierci Edyty Stein W kwietniu 1933 r. Edyta Stein skierowała do Piusa XI list, w którym błagała papieża i cały Kościół o głos protestu. „Obawiamy się – pisała – że jeśli [to] milczenie potrwa dłużej, wizerunek Kościoła będzie jak najgorszy”.
  • Wspomnienie o Wiesławie Chrzanowskim Chrzanowski nigdy nie redukował polityki do gry o władzę. Zawsze widział w niej działanie na rzecz dobra wspólnego, w imię wartości i idei, którym pragnie się służyć.
  • Bilet do historii W 2008 r. Tony Judt zapadł na nieuleczalną chorobę i zmarł na nią dwa lata później, 6 sierpnia 2010 r. Wraz z postępami choroby, im bardziej znikał z życia publicznego, tym bardziej stawał się osobą publiczną. Prawdziwą sławę zyskał po śmierci, a jego dwie ostatnie książki, Źle ma się kraj i Pensjonat pamięci, stały się bestsellerami.
  • Dlaczego Kościół musi boleć? Gdyby tę książkę napisał ktoś z „Gazety Wyborczej”, a nie znakomita publicystka katolicka i redaktorka „Tygodnika Powszechnego”, budziłaby zapewne wśród katolików znaki zapytania o rzetelność i intencje tak dogłębnej krytyki Kościoła. Najnowsza książka Józefy Hennelowej utwierdza mnie w przekonaniu o wiarygodności jej publicystyki. Kościół potrzebuje dziś krytyki zwłaszcza ze strony ludzi, którzy miłują go tak bardzo jak autorka omawianego zbioru.
  • Auschwitz jako wyobrażenie Forma teatru lalek pozwoliła opowiedzieć holenderskiej grupie Hotel Modern o koszmarze obozu koncentracyjnego bez epatowania przemocą i bez kiczu. Kamp to spektakl zarazem bardzo dosłowny i symboliczny, ale przede wszystkim – niepokojąco intymny.

Inne

  • 686-687 – spis treści
  • Przemoc karmi się głodem Gdyby głębiej przeanalizować konflikty, z jakimi mamy dziś do czynienia na świecie, okazałoby się, że ich podłożem często jest ogromne ubóstwo. Dla ludzi mających wodę i jedzenie życie zaczyna się odradzać. Rozpoczynać walkę na nowo? Po co?
  • O melancholii Schulza Bruno Schulz swoje bycie w świecie odczuwał jako poruszanie się w przestrzeni rozbitej, niepełnej, przestrzeni, która została wysadzona z posad i w której nie sposób zamieszkać bezkarnie, nie sposób wygodnie się umościć i ostatecznie wziąć jej za dobrą monetę.
nrPolska przeprasza za powieść

Ilustracja okładkowa: