Subskrybuj
Szukaj
Wyszukaj materiały z lat 2006-2026

Po co nam Gross?

Po co nam Gross?

Temat miesiąca

  • Efekt wrażliwości. Rabunek i ludobójstwo Medialna wrzawa wokół książki Jana Tomasza Grossa i Ireny Grudzińskiej wydaje się z pewnego względu zaskakująca. Podważający tezy książki historycy wytykają autorom głównie braki metodologiczne i warsztatowe. Większość pozostałych polemistów z niedowierzaniem reaguje na historię „podlaskiego eldorado”, czyli procederu grabieży w miejscach obozów zagłady. Obie reakcje są dlatego zdumiewające, że książka Złote żniwa to raczej esej aniżeli historyczna monografia konkretnego zjawiska czy wydarzenia. Czytelnik zainteresowany zagładą Żydów i śledzący ostatnio ukazujące się publikacje nie znajdzie w tej książce w zasadzie nic nowego. Autorzy korzystają bowiem w swej pracy nie ze źródeł pierwotnych, lecz z opracowań historyków, opracowań, z których większość ukazała się już w języku polskim.
  • Trzecia faza Zagłady. Kilka uwag historyka Premiera szeroko już komentowanej książki Jana T. Grossa zbiega się właśnie z publikacją kilku książek, esejów i studiów, które mogą w sposób trwały wpłynąć na nasze postrzeganie okupacyjnej przeszłości, a na pewno pozwolą nam lepiej zrozumieć tragizm stosunków polsko-żydowskich w ostatnich latach wojny. Wszystkie te publikacje łączy nie tylko tematyka, lecz, co bardziej istotne, odwoływanie się do podobnej podstawy źródłowej. Profesor Jan Grabowski niżej przedstawia podstawowe fakty dotyczące tych nowych badań.
  • Zwyczajny powiat Często krytycy prac historyków zajmujących się Zagładą Żydów koncentrują się na problemie skali bolesnych dla narodowej wspólnoty zjawisk. W przypadku recenzowanej niżej książki profesora Jana Grabowskiego trudno chyba jednak o jakiekolwiek wątpliwości. Autor z chłodem i precyzją opisuje w niej tragiczne dzieje „zwyczajnego” – jak pisze Jerzy Jedlicki – powiatu, jakich było w Polsce wiele, może zbyt wiele.
  • Poeta pamięta Literatura – zdaje się pisać Jacek Leociak – znacznie lepiej niż historia dostępna często tylko specjalistom przechowuje naszą pamięć. Zdarza się jednak, że sama literatura coraz rzadziej staje się częścią naszego doświadczenia. Dlatego potrzebujemy kogoś, kto – nieważne, sprawiedliwie czy niesprawiedliwie – przywoła do odpowiedzi. Być może kimś takim jest Jan Tomasz Gross.
  • Po co nam Gross? Bardzo chętnie robimy rachunki sumienia za innych. Żądamy od Rosjan rozliczenia Katynia. Od Niemców potępienia działalności Eriki Steinbach. Sami zaś mamy problemy z otwartą dyskusją o trudnych momentach naszej przeszłości. Uważamy, że jako naród ponieśliśmy ofiarę, która zamyka dyskusję o winie. Czy bowiem ofiara może być winna? Czy powinna myśleć o oczyszczeniu? Czy może mieć na rękach krew innych ofiar?

Powiększenia

  • Radość i gorycz przemieszane W styczniu nadeszła oczekiwana, ale bardzo radosna wiadomość: zakończył się proces beatyfikacyjny Jana Pawła II i została wyznaczona data uroczystości beatyfikacyjnej. 1 maja Rzym zapełni się znowu przybyszami z Polski. Jan Paweł II jest wielką postacią Kościoła Powszechnego, ale Polacy mają szczególne powody by go kochać i czuć się jego dłużnikami.

Refleksje

  • Dialog ze współczesnym światem Ostatnia konferencja rekolekcji wielkopostnych wygłoszonych w katedrze w Oliwie w 1993 r. Zapis magnetofonowy rekolekcji trafił do Znaku po śmierci ks. Tischnera dzięki uprzejmości p. Teresy Ciesielskiej. Tytuł konferencji pochodzi od redakcji tomu Nadzieja czeka na słowo. Rekolekcje 1966-1996, który ukaże się niebawem nakładem wydawnictwa Znak.
  • Demokracja i prawa człowieka Wbrew tezom o „końcu historii”, liberalne demokracje konstytucyjne wciąż spotykają na swojej drodze kolejne wyzwania i zagrożenia. Niektóre z nich są wpisane w same mechanizmy demokratycznych rządów prawa. Delikatna równowaga między demokracją a prawami człowieka w warunkach globalizacji i pojawiania się nowych mediów elektronicznych ponownie wydaje się zagrożona.
  • Tabloidyzacja i dziennikarstwo Tabloidy, mimo ciągle powtarzanych głosów krytyki, zadomowiły się w medialnym krajobrazie. Wypełniły lukę, którą stworzyła dominacja mediów politycznie poprawnych, szczycących się wysokimi standardami dziennikarstwa. Podbijając serca (i portfele) coraz większej ilości osób, wprowadziły do dyskursu spraw publicznych nowy język i formy, bliższe swoim czytelnikom.
  • Szczęście, sukces, zwycięstwo? – Czyli wołanie o sens pozostaje bez odpowiedzi Podróżując wiele po świecie, zadawałem ludziom, których uznawałem za mądrych, najważniejsze pytanie o sens: co czynić, czym się kierować, do czego dążyć?
  • Post to otwarcie na Boga i drugiego człowieka Rozumienie postu głównie jako umartwienia, ukarania siebie, rodzaju ekspiacji za grzechy trwa do dziś w niektórych nurtach chrześcijaństwa, także katolicyzmu. Ono jest niebezpieczne, bo idąc tym tropem, dochodzimy do wniosku, że Bóg się cieszy z tego, że czegoś nie zjemy czy nie wypijemy. Przecież to absurdalne, Bogu to nie sprawia radości. Post ma mnie otwierać.
  • Za wcześnie na pomoc? Ci, którzy oburzają się na samą myśl o tym, że pieniądze polskiego podatnika miałyby poprawiać los głodujących w Afryce, podczas gdy w naszym kraju mamy tyle chorych dzieci i tylu bezdomnych, mogą spać spokojnie – z raportu Grupy Zagranica wynika, że tylko niewielka część środków, które przeznaczamy na pomoc rozwojową dla innych państw jest kierowana do społeczności najbiedniejszych. Większa ich część służy interesom politycznym i gospodarczym Polski.
  • Wody znikąd nie przybędzie Nie jesteśmy w stanie wyobrazić sobie, jak ważna jest woda. Jej dostępność jest dla nas tak oczywista, że właściwie nie zauważamy jak wielkie to dobro. Wszyscy wiemy, że trzy czwarte naszej planety stanowią zbiorniki wodne, ale często nie mamy pojęcia, że tylko 1% stanowi wodę pitną.
  • Opóźnienie ewolucyjne i media Wszechobecność środków przekazu walczących o przyciągnięcie naszej uwagi jest w perspektywie ewolucyjnej historii człowieka zjawiskiem nowym. Jednak mechanizmy, z których korzystają media w codziennej rywalizacji o oglądalność, słuchalność, poczytność czy ilość wejść na stronę, są tymi samymi mechanizmami, które od tysięcy lat decydowały o tym, które geny przetrwają, a którym nie będzie dane przedłużyć swoje istnienie w kolejnym pokoleniu.
  • Dama znad jeziora Inya Dla milionów Birmańczyków, Aung San Suu Kyi stała się twarzą i głosem ich protestu. Wyrazicielką dążeń do godnego życia w wolnym kraju, do rządów prawa i do demokratycznych metod wyłaniania władzy. W ciągu roku, jeżdżąc po całym kraju, wygłosiła ponad tysiąc przemówień. Z uporem i konsekwencją broniła pokojowej drogi do przemian. Zaczęto o niej mówić „nasz Gandhi, tyle że ładniejszy”.

Zdarzenia – książki – ludzie

  • Pomiędzy katem i ofiarą Korespondent wojenny ciągle zmaga się z przetwarzaniem doświadczenia świadka w relację reportera. O tym jak pisać o wojnie i ludobójstwie oraz o tym, czego opisywać nie sposób.
  • Wielka monografia – drobne wątpliwości Książka Saula Friedländera Czas eksterminacji na tle współczesnej literatury przedmiotu dotyczącej Holocaustu jest przedsięwzięciem wyjątkowym.
  • Głosy o Błońskim W styczniowym numerze opublikowaliśmy fragmenty Dziennika profesora Jana Błońskiego wraz z trzema krótki esejami o książce i jej autorze. Dziś kolejne głosy o Błońskim.
  • Ogrodnik. 80. rocznica urodzin ks. Józefa Tischnera Możliwe, że to apokryf, znam jednak tę anegdotę z dwóch różnych źródeł. Podczas kolacji w Watykanie, w której brał udział ksiądz Tischner, wypłynął temat jego niedoszłego prymasostwa. Ktoś z siedzących przy stole zwrócił uwagę papieżowi, że autor Etyki solidarności to dla Kościoła w Polsce byłby całkiem niezły wybór.
  • Papierek lakmusowy porządku demokratycznego To antologia, na którą długo przyszło czekać. Przyczyna nie leży chyba w technicznych trudnościach zestawienia i opracowania tylu różnorodnych materiałów, kłopot polega raczej na przyjęciu klarownego klucza interpretacyjnego spinającego poszczególne teksty.
  • Teksty z czasów Zagłady Na Holokaust, czyli przeprowadzoną celowo i systematycznie oraz wspieraną instytucjonalno-administracyjnym aparatem III Rzeszy eksterminację europejskich Żydów, składa się seria procesów i zjawisk, które wciąż stanowią przedmiot debat historyków, socjologów, teologów i filozofów oraz są tematem wielu prac artystycznych.

Inne

  • 670 – spis treści OD REDAKCJI
  • Ciemna strona wsi Pisanie o tragicznym losie Żydów na polskiej wsi nie należy do łatwych. Stanisław Obirek zdaje relację z tego, jak z tym zadaniem poradziła sobie profesor Barbara Engelking-Boni.
  • Stały w prawdzie – bp Bertalan Badalik OP Pod koniec zeszłego roku minęła 110. rocznica urodzin i 45. śmierci bpa Bertalana Sándora Badalika OP, jednego z najwybitniejszych przedstawicieli zakonu dominikanów, zasłużonego duszpasterza i animatora życia społeczno-kulturalnego Węgier. Z tej okazji publikujemy jego portret, zwłaszcza że w Polsce jest to postać niemal zupełnie nieznana.
nr670

Ilustracja okładkowa: