Wiara w prawa określające porządek poznawalnej rzeczywistości wyznaczyła kierunki rozwoju scholastycznej teologii. Pojęcia, które w wyniku rewolucji naukowej w XVII w. stały się podstawowymi terminami nauki, takie jak: czas, przestrzeń, przyczynowość, wypracowały wspólnie filozofia i teologia. Dlatego ks. prof. Michał Heller w jednym z wcześniejszych numerów miesięcznika „Znak”, który stanowił inspirację dla najnowszego Tematu Miesiąca, mówił o paradoksalnym „luksusie konfliktu” zachodniej nauki i wiary, jakiego nie doświadczyły inne religie czy nawet nurty wschodniego chrześcijaństwa. Współcześnie próby przyswojenia wyników badań lub metody naukowej na gruncie teologii przynoszą niezwykle ciekawe wyniki. Teologia analityczna lub neuroteologia zyskują dziś spory oddźwięk społeczny, o czym mogliśmy się przekonać, publikując na łamach miesięcznika, a następnie w formie książki rozmowy prof. Jerzego Vetulaniego i ks. dr. Grzegorza Strzelczyka. Kłopot polega na tym, że niewielu teologów dysponuje narzędziami i kompetencjami pozwalającymi im nie tylko zrozumieć wyniki naukowych badań, ale i wejść z nimi w twórczy dialog. Tymczasem z takiego kompetentnego dialogu skorzystać mogą obydwie strony. Okazuje się bowiem, że również teolodzy mogą dziś w ciekawy sposób wzbogacić rozumienie np. wolnej woli czy przeżycia religijnego. Dialog z nauką chroni religię przed osunięciem się w fanatyzm. Także racjonalizm, będący jakąś próbą absolutyzacji metody empiryczno-matematycznej, narażony jest na pokusę fanatyzmu i redukcji do sfery bezużytecznych mitów i bajek obszarów ludzkiego poznania, które nie dają się przeniknąć za pomocą stosowanej przez niego metody. Znana teza o odczarowaniu świata zmienia dziś znaczenie. Osiągnięcia współczesnych nauk teoretycznych…